(Het artikel kan u vinden in Meet Music Magazine editie 258, dat u gratis kan verkrijgen op meer dan 500 plaatsen in de Benelux. Klik hier voor verdeelpunten.)
De CP1 moet beschouwd worden als het nieuwe paradepaardje van Yamaha in de CP-reeks. Deze Professional Stage Piano zou van een totaal nieuwe orde zijn en al zijn tegenstrevers mijlenver achter zich laten. Yamaha houdt immers niet voor niets jarenlang het nummer ‘1’ gereserveerd als suffix, totdat het juiste moment is aangebroken om een product uit te brengen dat het verdient deze titel te dragen. Als we kijken naar de nummers 1 van de andere reeksen van Yamaha zoals de HX1, FX1, GX1, DX1 FM en GS1 FM dan belooft dit een wel heel leuke recensie te worden. Tijd dus voor een grondige analyse!
Bouw
Al vanaf het moment dat je de doos opent, valt het op dat deze digitale piano zeer degelijk is gebouwd. Het is duidelijk dat men heeft getracht de retro kant op te gaan qua ontwerp, want het geheel lijkt precies een mengeling van een Rhodes, een Wurlitzer en een CP80. De bovenkant van de piano bestaat uit een soort design zwart materiaal, terwijl de zijkanten mooi en degelijk zijn afgewerkt met donkerkleurig hout. Om het geheel volledig strak af te werken loopt er boven het klavier een aluminium strook, waarop de meeste bedieningsknoppen zich bevinden. Smaken verschillen, maar Yamaha is er in geslaagd om het toestel te voorzien van een hoog ‘vintage’ gehalte.
Display
Het display in het midden van de piano bestaat uit een klein langwerpig schermpje, waaronder 6 grote, in het oog springende draaiknoppen geplaatst zijn. Deze plastic draaiknoppen zien er leuk uit, maar hadden iets steviger mogen zijn, vermits ze heel intens zullen gebruikt worden. Als men een stage piano maakt, moet men vooral zorgen dat het toestel bestand is tegen de mogelijke beschadigingen die tijdens het vervoer en gebruik op een podium kunnen ontstaan. Het schermpje zelf lijkt ook weer zeer retro, mede doordat het enkel bestaat uit twee regels en het geen kleuren weergeeft. Het doet me zeer sterk denken aan de eerste draagbare spelcomputers zoals Brain Baffler waarop vooral woordspelletjes gespeeld werden. Dus ook hier qua retro gehalte: bingo!
Klavier
Het klavier bestaat uit 88 gewogen, houten toetsen die degelijk zijn afgewerkt met een (godzijdank) synthetisch imitatie ivoor. Het klavier reageert quasi perfect op alle mogelijk nuanceringen (legato, staccato, sforzandi...) en suggesties van de speler. De toetsactie verloopt bijzonder snel. Voelt dit klavier aan als dat van een echte vleugel? Neen. Het is gewoon lichter van aanslag - zoals alle digitale piano’s (met uitzondering van de AvantGrand). En wij blijven dit jammer vinden. Nochtans bewees Yamaha reeds met de AvantGrand (MMM 250) dat ze de knowhow in huis hebben. We vermoeden echter dat het een financiële kwestie is, want de AvantGrand is bijna driemaal duurder dan de CP1. Wie er echter in slaagt om een dergelijk klavier in de prijsklasse van de CP1 aan te bieden, zal vanop alle banken een ‘driewerf hoera!’ ontvangen. Dit is immers absoluut geen banaliteit. De voldoening die je zult halen uit het bespelen van het instrument wordt immers vooral bepaald door hoe het klavier aanvoelt. Samenvattend: het CP1 klavier krijgt een ‘zeer goed’ (maar niet de ‘uitmuntend’ van de AvantGrand).
Pedaal
Bijgeleverd is een pedalenconsole waarop we de sustain, de sostenuto en de una corda pedaal terugvinden. Deze unit is zeer eenvoudig aan te sluiten op de piano door middel van 3 gekleurde jacks. Het rubber onderaan de console zorgt ervoor dat het ding niet begint te schuiven tijdens het spelen en zorgt er mee voor dat het gevoel bij het indrukken goed zit.
Het sustain pedaal reageert op drie standen tijdens het spelen, namelijk aan, uit en halverwege. Dit had toch ook wat genuanceerder gekund voor de professionele pianisten vermits er al lang digitale sustainpedalen bestaan met tot bijna 10 verschillende standen. Ook horen we geen verschil in resonantie wanneer we het pedaal een aantal keren in en uit drukken op een aangehouden akkoord. Deze aanmerkingen zullen echter bijna steeds buiten het toepassingsgebied van dit instrument liggen. Er moet dus niet té zwaar aan getild worden. Het sostenuto pedaal kreeg enkel een aan/uit-functie mee, zonder de inwerking op resonanties van een akoestische vleugel. Voor het gebruik van de CP1 is dit ok. Ook het una corda pedaal (uiterst links) beschikt enkel over een aan/uit-functie. Mooi is wel dat het inwerkt op de klankkleur (vermindering van het aantal harmonischen) i.p.v. domweg alleen het volume te verminderen. De pedalenset is dus best ok. De doelgroep van de CP1 zal virtueel nooit geconfronteerd worden met z’n beperkingen.
Mogelijkheden
De piano is uitgerust met de standaard voorzieningen die tegenwoordig op alle merken van digitale piano’s aanwezig zijn. Het enige wat men op de CP1 aantreft wat niet alledaags is, zijn 2 XLR stereo outputs die ervoor moeten zorgen dat het audiosignaal gebalanceerd en zonder interferentie uitgestuurd wordt. Dit zou de absolute standaardnorm moeten worden voor alle digitale keyboards die bestemd zijn om in een live/studio omgeving te gebruiken. Verder vinden we aan de achterzijde ook nog 2 stereo jack outputs, de gekende MIDI-aansluitingen, een USB TO HOST aansluiting om de piano te koppelen aan een computer, de aansluitingen voor de pedalenconsole, een toewijsbare voetschakelaaraansluiting en dan nog 2 aansluitingen voor andere voetschakelaars zoals de FC7 of FC9 om een aantal vrij toe te wijzen functies uit te voeren. Aan de voorzijde vinden we links 1 hoofdtelefoonaansluiting en rechts een USB TO DEVICE poort om presets en andere systeeminformatie op te slaan op een externe USB-stick.
Een nieuwigheid voor de digitale piano’s is het verlichte Yamaha-logo op de achterzijde, dat men door middel van een schakelaar naast de voedingstoevoer kan aan- en uitzetten. Geloof het of niet, men kan zelfs de helderheid van dit grapje aanpassen. Nu maar afwachten of dit een standaard promotie onderdeel wordt op de nieuwe digitale piano’s.
Bediening
Yamaha staat niet echt bekend om zijn gebruiksvriendelijke bediening, dus ben ik wel eens benieuwd hoe de CP1 op dit onderdeel scoort. Tot mijn verbazing wijst de bediening zichzelf uit en is de bijgeleverde handleiding ook zeer duidelijk. Spijtig dat er naast de Engelstalige, Duitstalige, Franstalige en Spaanstalige geen Nederlandstalige handleiding wordt meegeleverd. Maar niet getreurd, men kan ze wel downloaden op de supportafdeling van de Yamaha website.
De bedieningsknoppen langs de linker- en rechterkant van de display voelen degelijk aan en zijn ergonomisch goed geplaatst. Dit geldt ook voor de zes in het oog springende draaiknoppen in het midden. Hun gebruik wijst zichzelf uit. Je wijzigt er de waarden van de (erboven in het display weergegeven) parameters mee, zodat het geluid van de geselecteerde performance (zie verder) aangepast wordt. Je kan aan iedere draaiknop een waaier van parameters toewijzen, wat het bijzonder aangenaam maakt om een vertrouwde omgeving te creëren, waarin je het geluid naar eigen believen kan bijstellen.
KLANK
Wanneer we de piano opstarten, krijgen we als standaard klank een performance voice die afgeleid is van de Yamaha CFIIIS vleugelpiano. De stage piano heeft echter geen ingebouwde monitorspeakers, dus moeten we alternatieven opzoeken. Aangesloten op een goede versterking of over de hoofdtelefoon horen we een klank die ronduit verbluffend is! Je krijgt vrijwel ogenblikkelijk een comfortabel gevoel, alsof je achter een echte vleugelpiano hebt plaatsgenomen. Het enige dat me doet beseffen dat ik hier toch geen vleugel van onschatbare waarde heb is de touche van het klavier. De reactie van de pedalenconsole voelt realistisch. Qua dynamiek is deze CP1 ook van geen kleintje vervaard, want het is perfect mogelijk om van ppp tot fff te gaan zonder enige digitale vervorming. Enkel wanneer je echt de uiterste limieten opzoekt moet de piano zich gewonnen geven. Zo zal bij uiterst stil spelen er steeds een toon gegenereerd worden (met een minimum volume, waar je niet meer onder kan), daar waar je bij een akoestische piano kunt verstillen tot ‘geen klank’. En ook in het volumegebied luider dan fff zal je tegen een plafond stoten. We testten dit d.m.v. een octaaf tremolo in het laagste register, met ingedrukt pedaal en blijvend opvoeren van het volume. Het moet echter gezegd dat dit speelomstandigheden zijn (zowel in het zacht als in het luid), die vrijwel nooit in praktijk gebracht zullen worden.
De decay of uitsterftijd van de klank ligt zo rond de 35 seconden in het laagste register en verloopt mooi geleidelijk, met alleen rond de 12e seconde een kleine knik. Job well done zou ik dus zeggen!
Je kan je nu afvragen waarom het zo lang heeft geduurd tot er eindelijk een piano op de markt kwam die zulke mooie resultaten boekt. Het nieuwe klankopwekkingssysteem SCM (Spectral Component Modeling) reproduceert de 17 geselecteerde klanken van akoestische en elektronische piano’s en is dermate aanslaggevoelig, dat het de creatieve expressie sterk verhoogt. SCM is de start van een fundamenteel ander klankopwekkingssysteem. Door sampling- en modeleringstechnologie aan te wenden bij de klankanalyse, optimaliseert SCM de klankopwekking voor elk instrument, zodat zelfs de kleinste nuance in de aanslag van de speler wordt vertaald in een expressieve klank.
De 17 basisklanken werden in performances gegoten, waarbij Yamaha al meteen in een aantal erg bruikbare combinaties of presets voorziet. Je kan kiezen tussen 3 geheugens (preset, user of external performance), die alledrie nog eens uit 3 banken bestaan. Als je weet dat iedere bank 16 performances bevat, worden de mogelijkheden van dit toestel heel duidelijk. Het preset performance geheugen bestaat uit 48 vaste, vooringestelde performances, vanwaaruit je kan vertrekken om eigen performances te maken, die je dan kan opslaan in het user of external performance geheugen.
Bovendien beschik je ook over een effectengedeelte, aan de linkerzijde van de display, waarbij de basis pianoklanken door verscheidene effectenprocessoren kunnen gestuurd worden. Iedere stap in dit effectengedeelte heeft een eigen drukknop, waardoor je handig bepaalde effecten kan aan- en uitzetten. Vermits een performance kan bestaan uit twee verschillende parts (layered of split) kan je ook daadwerkelijk de effecten part per part aanpassen. De aangeboden effecten zijn bijna onuitputtelijk. Per part kan je eerst via de preamplifier knop de voorversterking aanpassen, wat eigenlijk neerkomt op een gedetaileerde eq-keuze. Daarna kan je via de Modulation Effect knop allerhande effecten zoals een bv. een Phaser of Chorus instellen. De volgende stap is de Power Amplifier/Compressor knop die ervoor zorgt dat je kan kiezen uit wel 8 verschillende typische versterkers/compressoren om het geluid door te sturen. Om het geheel af te sluiten kan je het signaal dan nog eens door een Reverb kamer sturen.
Alhoewel je aanvankelijk zou kunnen denken dat de CP1 enkel het nabootsen van akoestische piano’s beoogt, heeft Yamaha zich ook terdege beziggehouden met de integratie van typische elektrische piano’s in deze CP1: de Yamaha CP80 stage piano, de Rhodes (met keuze uit de versies van 1971, 1973, 1975 en 1978, alsook de Mark 1 en Mark 2) en de Wurlitzer zijn op voortreffelijke manier in de CP1 geïntegreerd. Vanaf het moment dat je met deze sounds aan de slag gaat, merk je dat zelfs alle onvolmaaktheden van de originele instrumenten, zoals het brommen van de aarding, bepaalde slechte boventonen, etc... in de digitale versie zijn verwerkt. Een grappige vaststelling is dat de verschillende Rhodes piano’s worden weergegeven als ‘Rd’ en de Wurlitzers als ‘Wr’. Er wordt dus met geen woord gerept over de originele namen.
besluit
De CP1 is zonder enige twijfel het paradepaardje van de CP-reeks. Al is de aankoopprijs voor deze stage piano wel aan de hoge kant (5444 euro, inclusief btw) en kan ik me voorstellen dat sommigen ervoor terugdeinzen om met een dergelijk duur instrument te gaan toeren, toch krijg je meer dan waar voor je geld. De CP1 bevat immers 17 ongelooflijk realistische pianoklanken, die op hun beurt nog eens tot in het oneindige kunnen bijgeschaafd worden. Het is duidelijk dat Yamaha de gebruiker wil aansporen om zelf aan de slag te gaan met het aanpassen van de 17 basis basisklanken, wat erop wijst dat het vooropgestelde doelpubliek de professionele muzikant is.
