(Het  artikel kan u vinden in Meet Music Magazine editie 258, dat u gratis kan verkrijgen op meer dan 500 plaatsen in de Benelux. Klik hier voor verdeelpunten.)

Op de vraag: ‘wat is het belangrijkste onderdeel van een studio?’, is het antwoord dikwijls: het monitorsysteem. Je kunt makkelijk begrijpen dat, wanneer je slecht hoort, je niet goed kunt opnemen en mixen. Je moet dus kwaliteitsmonitors gebruiken. Een ander element is minstens even belangrijk: de akoestiek van het lokaal waarin je werkt. Dit is waar het nogal ongewone toestel dat ik getest heb tussenbeide komt, zoals je zult kunnen vaststellen.

VOORSTELLING

‘Transporteerbare mixes maken’. Dat is het doel van de Optimizer ST van Trinnov. Maar wat betekent dat nu eigenlijk? Je mix in een koffer stoppen? Natuurlijk niet. Het is eerder het idee dat je mix betrouwbaar is, dus weinig of niet beïnvloed door de akoestiek van het lokaal waar je hem gemaakt hebt. Neem bijvoorbeeld de muzikant die thuis werkt en die niet naar een professionele studio kan gaan om zijn meesterwerk af te werken. Als het lokaal waar hij zijn mix uitvoert teveel lage tonen weergeeft, zal hij waarschijnlijk de bassen in de mix verzwakken. En wanneer de mix op andere systemen beluisterd wordt, zal het opvallen dat het laag te zwak is. Hetzelfde geldt wanneer het werk begint in een kleine studio, waar wellicht weinig of geen zorg besteed werd aan de ruimtelijke akoestiek en voortgezet wordt in een grote studio met een uitstekende akoestiek. Dan stelt het probleem zich duidelijk: hoe krijg je van in het begin een goede referentie en hoe hou je die? Hier doet de Trinnov Audio Optimizer Stereo zijn intrede.

BESCHRIJVING

Het geheel bestaat uit een rack en een erg futuristisch uitziende meetmicrofoon, echt een prachtig kunstwerkje. Het rack is niet meer dan een computer met een geluidskaart en meerdere analoge en digitale ingangen: AES/EBU, SP/dif en Adat. Je kunt de Trinnov in een netwerk zetten met je computer (mac of pc) of in stand alone werken, maar dan heb je een klavier, een muis en een scherm nodig. De machine kan zowel in een stereo- als in een surroundconfiguratie werken. Indien je digitaal werkt, dan kun je op een maximale sampling rate van 96 kHz draaien (192 kHz voor de multi-channel versie).

GEBRUIK

Aansluiten is erg eenvoudig: je sluit de Trinnov aan tussen de Monitor Out van je mengpaneel en je monitors. Het audiosignaal loopt dus door het toestel. Het enige wat je nog moet doen, is een meting uitvoeren. Hiervoor plaats je de microfoon op luisterhoogte, dus in principe ter hoogte van de oren, op de top van de gelijkbenige driehoek die gevormd wordt door de speakers en het hoofd van de luisteraar. Dan klik je het vakje ‘Calibrate’ aan in de tab ‘Calibration’. De Trinnov nodigt je hierop uit om de meetmicrofoon aan te zetten, waarna je een MLS-signaal hoort. Dit lijkt een beetje op onderbroken witte ruis, dus signaal-stilte-signaal-stilte... De MLS-testsignalen worden gebruikt om de impulsrespons van elke luidspreker in het lokaal te meten. Deze meetmethode meet niet allen de frequentierespons, maar voegt er ook de tijdsdimensie aan toe, zodat de Optimizer een totaalbeeld heeft van het gedrag van de monitor in het lokaal. Bij een meerkanaalsconfiguratie stelt het systeem de reële posities van de luidsprekers vast in het lokaal, in 3D. De analyse wordt voor iedere speaker uitgevoerd. Wanneer de test voltooid is, na zo’n dertig seconden, komt er een bericht op het scherm waarmee je uitgenodigd wordt de meetmicrofoon uit te zetten, en op de knop ‘Compute’ te drukken. Zo kan de Trinnov de ontvangen gegevens berekenen. Na de analyse kun je de frequentiecurves voor en na de analyse bekijken. Je kunt ook de positie van je monitors zien, deze wordt ook gecompenseerd. Stel, een speaker staat niet correct opgesteld (dus niet als spiegelbeeld van de andere monitor) ten opzichte van de luisteraar die verondersteld wordt centraal te zitten. Als deze dichter bij de ene dan bij de andere luidspreker zit, krijgt hij het idee dat de meest nabije monitor luider is dan de andere, waardoor de mix dus ‘uit de haak’ kan zijn. Wat zie je na de behandeling: de oorspronkelijke frequentiecurve is afgevlakt, de bergen en dalen zijn grotendeels verzwakt. Zo krijg je op de luisterpositie ineens een betrouwbaarder geluid, alsof de akoestiek van het lokaal verbeterd werd, maar dan enkel op die ene luisterplek. Daar is het natuurlijk het belangrijkst, het is degene die mixt die het beste moet kunnen horen. Je kunt ook een multi-point-meting uitvoeren om het luistergebied te vergroten.

GELUIDSKWALITEIT

Hier zul je de verbetering merken! Vanzelfsprekend zal een slechter lokaal een beter merkbaar verschil opleveren. Ieder akoestisch fenomeen wordt geanalyseerd en gecompenseerd met behulp van een aangepaste techniek. Het belang van de Optimizer zit in de kennis van de verbeterbare fouten en hun analyse. Wat niet minder belangrijk is, is de eenvoud waarmee je dit kunt doen. Mocht de akoestiek van je lokaal (lichtjes) wijzigen door een nieuw meubel, andere gordijnen of vloerbekleding, of het plaatsen van geluidstechnische panelen, dan voer je gewoon een nieuwe meting uit, en je werkt verder. Meer nog dan de akoestische verbetering – die ENKEL je monitoring beïnvloedt, niet je opname, voor alle duidelijkheid – levert de Trinnov met zijn verschillende schermen informatie waardoor je begrijpt wat er in je luisterlokaal gebeurt, waardoor je je wellicht gaat bezighouden met de akoestiek van deze kamer, en je je misschien gaat interesseren voor akoestiek in het algemeen. Je ziet inderdaad de curve ‘voor’ en ‘na’, evenals de toegepaste correctie. Het voornaamste voordeel is natuurlijk dat je mag vertrouwen op wat je hoort, en dat je niet moet spelen met onbetrouwbare schattingen in de trant van ‘ik heb wat teveel bassen op mijn monitoring, dus zal ik, om een goede mix te bekomen, veel bas moeten horen, zodat het op een ander systeem niet te mager klinkt’, waardoor je je mix ook in je huiskamer, in de auto, bij vrienden, op de computer... gaat beluisteren om een soort van gemiddelde te bekomen. Met de Trinnov ga je er zeker op vooruit qua precisie en betrouwbaarheid. Het is geen mirakelmiddel, welteverstaan. Als je in een kerk mixt – we zijn toch over mirakels bezig, nietwaar? – zal de Trinnov de galm niet verwijderen. We moeten ook niet dromen, hé! Maar je monitoring wordt nauwkeuriger en duidelijker, je hoort de toegepaste ‘nabehandelingen’ beter (equalizing, compressie, effecten…) waardoor je deze ook beter kunt doseren, en aan tijd en kwaliteit zal winnen. Net alsof je monitoring één of twee stappen hoger zou staan, en je speakers de helft meer zouden waard zijn dan wat je ervoor betaald hebt. Je moet natuurlijk niet hopen dat je monitors van 500 euro gaan werken als een systeem van 5000 euro. Ik denk wel dat hoe beter je monitors zijn, hoe merkbaarder het verschil zonder en met de Trinnov zal zijn. Heeft dit toestel gebreken? Niet echt, behalve één opmerking: als je het systeem bypast, heb je geen echte bypass en wordt het geluid minder van kwaliteit. Zoiets als naar goedkopere monitors luisteren. Om een echte bypass te hebben tijdens de test, heb ik de bekabeling aangepast: makkelijk, gewoon de in- en uitgangskabels met elkaar doorverbinden. Maar dit is geen echt gebrek: als je zo’n systeem koopt, dan is het de bedoeling om het permanent ingeschakeld te laten. Het vastgestelde kwaliteitsverlies is te wijten aan een slechte regeneratie van het AES-signaal door de RME kaart, wat een beetje jitter genereert. Daarom heeft Trinnov inmiddels zijn eigen serie geluidskaarten ontwikkeld, waarmee de nieuwere machines uitgerust zijn.

BUDGET

OK, nu ik zoveel goeds heb verteld over de Optimizer, moeten we dit gevoelige hoofdstukje aansnijden. De aankoop van dit apparaat maakt je spaarpot 3280 euro (exclusief btw) lichter. Dit is zeker geen gering bedrag, maar je moet wel rekenen dat je mixes er zó op vooruit gaan dat het de moeite waard is, en als je overweegt om de akoestiek van je lokaal te verbeteren, kijk dan eerst op de prijslijsten van het benodigde materiaal. Je zult zien dat de prijs/kwaliteit verhouding van de Trinnov uiteindelijk heel goed is.

BESLUIT

Uitstekend toestel, makkelijk te gebruiken en erg doeltreffend. De investering is niet gering, maar je mixes hebben er echt baat bij. Ieder die naar betere monitoringomstandigheden op zoek is, moet zeker en vast de Trinnov proberen, maar wees gewaarschuwd, je zult hem niet meer loslaten.