We hebben eerst de 01V gehad, gevolgd door de 01V96, dan de versie 01V96 V2 en uiteindelijk deze VCM, die we voor jullie getest hebben. Eenvoudig gesteld is de VCM bijna een 01V96 V2 met een paar extra’s. Ok, maar wat zit er dan in deze console? Mocht je de laatste jaren op de maan hebben gewoond, dan kun je natuurlijk niet weten dat de 01V96 een compacte, digitale console is, die behalve gemotoriseerde faders een resem functies en effecten herbergt die het gebruik en het transport erg makkelijk maken. Het is een ‘grote’, maar dan in een kleine verpakking. De letters VCM staan voor ‘Virtual Circuitry Modeling’, ofte simulatie van virtuele schakelingen, in andere woorden, of nog: een technologie die toelaat om het geluid van analoge schakelingen te modeliseren. Dit is ‘de’ grote vooruitgang van de laatste jaren. Ik verwittig jullie nu al: je wil heel de tijd op de ‘aan’ knop van deze console van Yamaha duwen. Jaaaa, schat, ik kom direct naar bed…

BESCHRIJVING

Klein maar stevig: deze Yamaha weegt ongeveer 15 kg. In de breedte is hij 19 inch, dus kan hij in een rack ingebouwd worden. De lengte bedraagt 55 cm en de hoogte is op het hoogste punt 15 cm. We beschikken over 17 gemotoriseerde faders, waarvan 16 individuele en één master. Het zijn allemaal ‘lange’ faders van 10 cm. Het toestel werkt in het 96 kHz 24 bit formaat, met A/D-converters van hele goede kwaliteit. De dynamiek bedraagt 105 tot 110 dB, wat zeker niet slecht is.
Bovenaan de mengtafel vinden we twaalf XLR-microfooningangen. Telkens is er ook een lijningang op jack, en een insert op TRS-jack. Een pad van 20 dB bevindt zich vlak boven de gain regeling, waarnaast een LED staat die aanduidt dat er signaal aanwezig is, en een tweede, ‘peak’, die waarschuwt dat je de gain moet verlagen. Binnenkort zal Yamaha mengpanelen maken die spreken, ik hoop alleen dat er een optie ‘vuile woorden’ bij zal zitten. Het onderste gedeelte wordt bezet door de faders, waarboven telkens drie, nu beroemde, knopjes zitten, met name ’On’, ‘Solo’ en ‘Sel’ (voor Select). Verder zijn er nog vier jack-ingangen, zonder insert, enkel gain en fader, een koptelefoonuitgang en in- en uitgangen op cinch. En natuurlijk het groene scherm dat 10x8 cm meet en de gebruiker alle mogelijke inlichtingen meedeelt. Het grote jogwheel is er nog steeds, samen met de vier bijhorende pijlen (boven, onder, links en rechts), met nog een resem knoppen voor rechtstreekse toegang tot functies, zoals bijvoorbeeld de vierbands equalizer, de pan-regeling, de acht auxiliary sends, of de vier stereo FX returns.
Ook is er een rechtstreekse toegang tot de ‘scene memory’. En om te eindigen vermelden we de acht ‘user defined keys’, die je dus aan een functie naar keuze kunt toewijzen. Maar er is ook nog een achterkant aan deze console. De On/Off-schakelaar is niet veranderd, hij is nog steeds vierkant en staat op dezelfde plaats als voorheen. De Phantom Power wordt ingeschakeld per groep van vier kanalen. Er zijn dus drie schakelaars voorzien (1-4, 5-8, 9-12). Twee jack uitgangen voor monitors, als we deze console thuis willen gebruiken, vier ‘omni out’, waar we later op terugkomen, en twee Main Outs in XLR (+ 4 dBu). Een BNC-ingang en een uitgang met eenzelfde connector voor de ‘wordclock’ ontbreekt niet, en optische ADAT in- en uitgangen zijn evenmin vergeten, net zoals een stereo in/uit in S/Pdif. De MIDI in/out/thru aansluitingen werden ook niet over het hoofd gezien en de vandaag onvermijdelijke USB-connector. Achter een dekseltje is er plaats voor een optioneel Mini-YGDAI kaartje, waardoor je nog extra ingangen bekomt.

GEBRUIK

Wanneer je de console aan zet, duurt het ongeveer 15 seconden voordat ze operationeel is. Het regelen van de gains doe je door op de knop ‘Home/meter’ te drukken, waardoor op het display een heel duidelijke peakmeter verschijnt. Met de knoppen onder het scherm kies je de pagina waar je het meetpunt selecteert (voor of na EQ, voor of na fader). Deze knoppen, het zijn er zes, namelijk F1 tot F4 plus een pijl naar links en één naar rechts, dienen als direct access tot een aantal functies, afhankelijk van wat er op het scherm staat. Ook hier kom ik later op terug. Om een spoor te bewerken, volstaat het dit te kiezen door op ‘sel’ te drukken, en dan kun je voor dit spoor de verschillende parameters instellen. Laten we met de equalizing beginnen. Het is een 4-bands regeling, low (of hi pass), medium low, medium high en high (of low pass) met telkens de mogelijkheid om de bandbreedte (Q) bij te werken. Vanzelfsprekend kun je rechtstreeks naar de EQ via de rechterkant van het scherm. Het volstaat dat je één van de knoppen indrukt die met de equalizing te maken hebben, en het betreffende scherm komt op het display. Je kunt kiezen tussen twee types toonregeling: ‘type 1’ stemt overeen met de equalizing van de oude 02R machines van Yamaha, terwijl ‘type 2’ een nieuw algoritme gebruikt. Via de ‘F’-toetsen waarover ik het al had, heb je rechtstreeks toegang tot een bank met presets, evenals de verzwakkers aan de in- of uitgang. Zo bevindt zich boven de EQ-regelaars de ‘Pan’-functie. Als je hier aankomt, krijg je de settings van de pan-afstelling van elk kanaal op het scherm, en de F-toetsen geven dan toegang tot de routing. Er zijn heel wat mogelijkheden. Standaard worden de signalen naar de stereo uitgang geleid. Indien nodig kun je de signalen aan één of meerdere bestemmingen toewijzen. Vergeet niet dat deze console ook meerspoors kan opnemen en mixen. Dit kan zonder meer met de ADAT in-en uitgangen, of via de optionele kaarten. We hebben het echter nog niet gehad over de andere functies. Het dynamisch deel omvat een compressor en een gate per groep, met een goed gevulde library voor iedere functie. Qua effecten is de gebruiker verwend. Niet minder dan vier multi-effects staan ter beschikking. De Returns (in stereo) worden afgesteld met twee draairegelaars bij het Master-gedeelte. Twee encoders zijn toegekend aan de FX Returns 1 en 2, en 3 en 4 wanneer je op een speciaal knopje drukt. Let wel op: de vier effecten zijn beschikbaar als je aan een sampling rate van ten hoogste 48 kHz werkt. Bij hogere rates beschik je nog over twee effecten. Op de 01V96 V2 kon je als optie add on effecten aankopen. Dit verhoogt het aantal beschikbare algoritmes. Op deze VCM-versie is deze optie standaard ingebouwd. Heel deze console in detail bespreken is onmogelijk: de handleiding, die beschikbaar is in verschillende talen waaronder het Spaans, het Frans, het Duits en het Engels, omvat meer dan 300 pagina’s. Het meest verbazende is dat de essentiële functies intuïtief zijn, maar dat je, om het maximum uit deze 01V96 VCM te halen, je toch wel wat tijd in de studie van de handleiding zult moeten investeren. Ik wil de nadruk leggen op de hoge kwaliteit van dit boekwerk, dat de gebruiker door de verschillende hoofdstukken doet wandelen. Echt een plezierreisje! Bij de console wordt ook nog een installatie-cd geleverd, en die heet ‘studio manager V2’. Het is een multi-platform applicatie waarmee je verschillende editing softwares kunt opstarten om Yamaha producten vanop afstand te bedienen, en de programma’s op je computer kunt bewaren. Deze applicatie kan zelfstandig werken, of als plug-in in een workstation zoals Cubase (SX3 of recenter). In beide gevallen zijn de mogelijkheden van de applicatie identiek. Je zit hier eigenlijk meer in een studio-applicatie. Het is inderdaad mogelijk om je DAW te sturen. Via de ‘remote’ toets kun je je workstation kiezen (Protools, Nuendo, Cubase, of nog ‘General DAW’), en je kunt ook zelf functies configureren. Je kunt zo bijvoorbeeld sporen klaarzetten, vooruit en achteruitspoelen, afspelen, opnemen en zo verder, via de mixer die je dan als een heel grote afstandsbediening gebruikt. En je kunt natuurlijk mixen vanop de 01V96 VCM, wat ergonomischer is en prettiger werkt dan met de muis. Het volume van de monitoruitgangen kan afgesteld worden met een knop bovenaan de mixer, vlak bij de volumeknop van de hoofdtelefoon. We hadden een live mixer, en we kunnen hem ook in onze home studio gebruiken. Dat is pas klasse!
Zo kun je ook een welgedefiniëerde functie toekennen aan elk van de acht toetsen vlak bij de master fader. Bijvoorbeeld een ‘tap delay’ of een direct access tot een functie die je nuttig acht, zowel om te mixen als om op te nemen. Natuurlijk kun je alles saven en je parameters op elk ogenblik oproepen. Als je geheugen goed is, en je kunt een beetje rekenen, dan weet je dat we acht auxiliaries hebben. Dus, eens de vier interne effecten gebruikt zijn, dan kun je nog eens vier Returns configureren, bijvoorbeeld via de ‘mono out’ uitgangen. Niet mis! Mis ik iets? Niet echt. Ok, ik had graag over de vier effecten beschikt bij 96 kHz, of over geheugens voor de gains, of wat extra microfooningangen… maar alles heeft een prijs, en Yamaha is er steeds in geslaagd om een uitstekende prijs/kwaliteit verhouding te leveren, en dat is hier zeker ook het geval. En alles wat dan eventueel zou missen, zou de prijs doen stijgen, spijtig genoeg. De keuzes die Yamaha hier gemaakt heeft zijn zonder enige twijfel erg doordacht, dat zullen we verder zien.

KLANKKWALITEIT

Yamaha heeft natuurlijk haar goede naam te verdedigen. Zoals we hadden verwacht, is de geluidskwaliteit zeer goed. Je kunt zowel in live als in opname makkelijk een goede mix tot stand brengen. Bovendien gaat dit razendsnel. De effecten zijn goed uitgedacht, en door de aard van de machine hebben we hier niet te maken met de beste effecten, maar ze zijn zeker niet van middelmatige kwaliteit, verre van. In de studio kun je waarschijnlijk externe effecten gebruiken die soms evenveel kosten als deze console, maar voor live werk moet je niet met allerlei spullen sleuren. Wat deze mixer biedt is perfect bruikbaar. Je wint ook veel tijd: je moet haast niks uitpakken, alles staat klaar. Terwijl je analoge collega zijn materiaal nog aan het aansluiten is, ben jij al klaar met de soundcheck van de groep. Geen ruis, een heldere en sprankelende klank, efficiënte equalizers, gates en compressors... Het is verbluffend wat Yamaha in zo een kleine beheuizing kan stoppen, zonder dat de ergonomie daaronder lijdt, en voor een budget dat binnen de perken blijft... Lees rustig (of onrustig, maakt niet uit) verder:

BUDGET

Klaar? De Yamaha 01V96 VCM wordt de jouwe voor 2974 euro (NL) of 3024 euro (B), beiden dus inclusief btw. Dat is niet voor niets, natuurlijk, maar je kunt dit niet duur noemen, als je ziet wat je voor dat geld krijgt. De constructie is robuust, en de kwaliteit meer dan bewezen. De verhuurbedrijven hebben allemaal Yamaha 01V96 consoles in hun aanbod, en dat is echt geen toeval …

BESLUIT

Ik geef toe dat ik met heel veel plezier met de nieuwe versie van deze console heb kennisgemaakt. Omdat je deze overal ziet, maakt hij zowat deel uit van het audiolandschap, en let je er niet meer op. Je kunt nochtans alleen maar vaststellen dat de Yamaha 01V net is als goede wijn: hij wordt beter met de jaren. De nieuwste toevoegingen zijn geen overbodige gadgets, maar weldoordachte functies, nuttig, en – vooral – bruikbaar. We zitten hier met professioneel materiaal, en dat merk je erg snel. En dat voor een betaalbare prijs en in een compacte uitvoering. Het is logisch en niet toevallig dat deze console een standaard geworden is. En met deze nieuwe versie, de VCM, versterkt Yamaha haar marktpositie nog wat meer... Ik kan je alleen maar aanraden om deze console als de wiedeweerga te ontdekken of te herontdekken !