It’s a bird, it’s a plane…NO!!!! It’s the Yamaha Tyros. Zoals ik al zei in een vorige editie van “Meet Music”, ben ik zelf geen frequent gebruiker van “Home” of “Entertainer” keyboards. Daarom stel ik mij bij een test misschien soms wat kritischer op tegenover deze lijn van klavierinstrument. Doch waar ik aangenaam verrast was door de uitzonderlijke kwaliteiten van de TECHNICS KN7000, slaat de YAMAHA TYROS me met verstomming. Deze opvolger van de YAMAHA PSR 8000/9000 is meer dan een gewone upgrade. Dit instrument blinkt uit op verschillende vlakken. Je vraagt je soms af hoe ze een eventuele opvolger nog spectaculair zouden kunnen verbeteren.
ALGEMEEN
 Grote displays zijn in tegenwoordig. De Tyros mag dus op dit vlak niet onder doen voor de concurrentie, en doet er nog een schepje bovenop. Behalve dat het een 640 bij 480 pixels kleurenscherm betreft is het ook nog eens uitklapbaar en in hoogte verstelbaar. De Tyros heeft GEEN ingebouwde geluidsinstallatie. Drie satelietspeakers zijn optioneel verkrijgbaar, waaronder één subwoofer. Deze laatste beschikt over een ingebouwde versterker. De twee andere kleinere speakers klik je links en rechts op het keyboard vast en kun je dan verder horizontaal in de juiste hoek draaien. Je kan natuurlijk altijd via de uitgangen achteraan van eender welk versterkingssysteem gebruik maken.
In tegenstelling tot de PSR8000/9000 is het bedieningspaneel volledig vlak en de lay-out ervan is zeer overzichtelijk georganiseerd. Alle afzonderlijke secties zijn duidelijk afgebakend en er is geen overdaad aan knopjes in allerlei vormen en kleuren. Zo vind je altijd snel wat je zoekt. De knoppen die je het meest nodig hebt tijdens het spelen, zoals deze voor het bedienen van de automatische begeleiding zijn groot (1,5 cm bij 1,5 cm!!!), doorzichtig en lichten groen,oranje of rood op. De andere knoppen beschikken over de meer traditionele groene of rode LED’s. Net zoals bij de KN 7000 van Technics bevinden zich links, rechts en onder het display de knoppen waarmee je je doorheen de menus kan bewegen. Ook deze verantwoordelijk voor “registration memory” + een “alpha dial” met bijhorende enter knop bevinden zich net boven het klavier voor een vlotte toegankelijkheid. Links van het display bevinden zich de secties voor het controleren van de de externe signalen (bv. microfoon) en alles wat te maken heeft met de styles , songs , sequencing,enz.., alsook natuurlijk de pitch bend en modulatie wielen, draaiknoppen voor algemeen volume en mic gain, en de on off switch. Wat ik jammer vind is dat er geen toegewijde sliders of potmeters zijn voor het apart controleren van instrument versus begeleidingsvolume. Dit moet je doen via de knoppen onder het display in het mixer-menu. Rechts van het display vinden we een “music (database) finder”. Deze knop valt direct op omwille van zijn helblauwe kleur. Uiterst rechts selecteren we via grote langwerpige knoppen onze sounds en effecten. Ook bevinden zich hier nog functies voor het editeren van de sounds en zijn er nog wat van die grote verlichte druktoetsen voor “one touch settings” en “part select”. Rechts onderaan het klavier bevindt zich tenslotte de floppy drive met daarboven een handige uitsparing waarin je de nodige diskettes kan klaarleggen (kan ook wel dienst doen als houder voor asbak of pintje).
Je zou het op het eerste zicht niet zeggen, maar dit instrument kent dankzij de externe geluidsinstallatie slechts een gewicht van 12,4 kg. Je neemt het dus zo onder je arm zonder te moetn vrezen voor rugletsels. Wat betreft toebehoren blijven we behoorlijk op onze honger zitten.
Behalve de bijgeleverde pupiter is omzeggens alles optie. Voor speakers, footswitches, volumepedaal, speciale TYROS keyboardstatief (indrukwekkend!!!) en een harde schijf van 40 gigabyte moet je nog wat dieper in de portemonnee tasten. De handleiding is behoorlijk lijvig (9 MB om te downloaden) wat een mens kan ontmoedigen om deze door te nemen. De ingebouwde helpfuncties in de Tyros zijn dan ook zeer welkom.
BOUW
Zowel de behuizing als de druktoetsen, controllers en het display zijn gemaakt van kunststof (plastiek in de volksmond). Toch is het een zeer degelijk geconstrueerd toestel. Het chassis bestaat voornamelijk uit twee delen. De kuipvormige, zwartgekleurde onderkant en het grijze bovenblad dat er als een deksel is op gemonteerd. Op sommige plaatsen echter zit er nog iets te veel speling tussen beide delen. Dit voel je wanneer je bij het verplaatsen van het toestel het grijze gedeelte langs de kant van het klavier vastpakt. Deze zwakke plek staat een beetje in contrast met het toch wel stevige uiterlijk van dit instrument. Het displaygedeelte is tevens volledig uit kunststof vervaardigd en is van een degelijker kwaliteit dan je aanvankelijk zou vermoeden. Z’n scharniersysteem geeft voldoende weerstand en voelt zeer duurzaam aan. Het klikt tevens vast in het bovenblad. De pitchbend en modulatiewielen zijn van een dik soepel soort rubber waardoor ze prettig in de hand liggen. Vrijwel alle knoppen op dit toestel zijn van de stevigste die ik ooit op een keyboard heb gezien. Niet van die tere stukjes plastiek met een veertje eronder die na een stevige tik reeds de geest geven, of tijdens het spelen liggen mee te trillen dat het een lieve lust is.
Veel draaiknoppen zijn er niet, wat ik een voordeel vind. Die dingen breken namelijk veel te vlug af tijdens transport. Dergelijke knoppen die een beetje hoger uitsteken dan de relatief lagere druktoetsen heeft men hier in een kleine uitholling monteerde. Hierdoor steken ze nauwelijks boven het bedieningspaneel uit en zijn beschadigingen vrijwel uitgesloten. Goed gezien van Yamaha. Ook de montagekit voor de speakers lijkt een redelijke levensduur beschoren.
Ik denk niet dat je gauw een beter synthesizer klavier zal vinden. Het voelt zeer solide aan en nodigt zelfs uit om er eens flink op door te spelen. Hierdoor wordt het fysiek contact dat je met de klank hebt enorm opgevoerd, waardoor je gewoon beter gaat spelen.
MOGELIJKHEDEN
 Hoera, de voeding is intern. Wie vaak met zijn instrument uit spelen gaat weet welke bron van ergernis stroomadapters kunnen zijn. Wat betreft audio aansluitingen (allemaal jacks!) hebben we naast de gebruikelijke hoofdtelefoon en “main” output L + R de beschikking over 2 sub outs (1 + 2), loop send (L + R), 1 auxilary in (met gain knopje!), loop return (L + R), microfoon input (eveneens met gain control en indicators die eventuele oversturing melden) en er zijn de toegewezen aansluitingen voor de optionele speakerset. Een digitale audioaansluiting had moeten kunnen voor dit instrument, maar is niet noodzakelijk. Er is wel een video output voor aansluiting van een externe beeldmonitor. Drie connectoren voor voetpedalen of switches lijkt mij ook meer dan voldoende, aangezien een mens immers slechts twee voeten heeft. Ook de USB aansluiting mogen we niet vergeten. Deze kan je gebruiken als midi-interface of om diverse data uit te wisselen tussen de Tyros en je computer. Wat me het meest opviel aan de achterzijde van dit instrument is wel de aanwezigheid van dubbele midi in en uitgangen (2 in’s 2 out’s). Dit stelt ons niet minder dan 2 X 16 = 32 midikanalen ter beschikking (als je daar ten minste nood aan hebt). In combinatie met de 128 stemmige polyfonie maakt het dit instrument wel tot een bijzonder krachtig midi workstation.
Wie zichzelf graag opneemt kan dit op een eenvoudige manier. Druk gewoon op de record knop en wat je speelt wordt opgenomen. Later kan je in sequencer mode meer tracks toevoegen aan je creatie en de nodige editeringen uitvoeren. Je kan ook “markers” plaatsen in je songs, via 4 bestemde druktoetsen. Wanneer je er één indrukt tijdens het afspelen van een song kun je later met een enkele druk op diezelfde “locator” toets terugkeren naar het corresponderende punt. Je kan op een dergelijke manier ook door jou bepaalde gedeelten in “loop” zetten.
Wat betreft de styles zijn er een aantal interessante zaken. Je kan onder andere het volume bepalen van de begeleiding naargelang hoe hard je speelt met de linker hand. Ook kan je de styles kopiëren naar een user gedeelte waar je ze dan kan editeren naar jouw eigen voorkeur. Een aparte “tap tempo” knop stelt je in staat om ten allen tijde het tempo aan te passen door het eenvoudig weg te tikken.
De editeringsmogelijkheden van de klanken zelf zijn beperkt aanwezig. Enkel basisparameters zoals cutoff frequentie, attack, decay en release en LFO diepte, snelheid en delay zijn instelbaar. De keuze van het type filter of de golfvorm van de LFO is dus niet aan de gebruiker. Toch is er meer ruimte voor creatieve “soundscaping” dan bij het gemiddelde instrument van dit type. De effecten laten zich redelijk manipuleren en kan je naar hun eigen user plaatsen saven. 34 reverb presets, 26 chorus presets en 183 DSP effecten apart voor sounds, styles en microfoon signaal is lang niet mis. De Tyros beschikt verder over een schitterende “vocal harmonizer” met een hele reeks bruikbare presets. Deze dankt zijn uitzonderlijke kwaliteit mede aan het feit dat hij over een eigen processor beschikt. Hier staat ons wel een hele reeks van parameters ter beschikking om te editeren.
Toch even vermelden dat de Yamaha Tyros in tegenstelling tot de PSR 9000 NIET beschikt over de mogelijkheid tot samplen. Ook kan je geen WAV files laden. Een waarschijnlijk zeer bewuste keuze van Yamaha, vermits deze functie naar het schijnt nauwelijks werd gebruikt door PSR 9000 bezitters. Voor ik het vergeet. De Tyros ondersteund zogenaamde “Scorch” files. Dit zijn song files waarbij je bladmuziek (eventueel met tekst) kunt weergeven op het display en waarbij de begeleidingsautomaat in staat is de akkoorden te interpreteren. Je kan deze songs met diverse styles weergeven. Op www.YamahaMusicSoft.com kan je dergelijke files downloaden. De “programmable music finder” (knop met het blauwe lichtje) geeft je toegang tot 1446 automatische begeleidingen die je hieronder nog eens kunt ordenen naar eigen zin. Geen expansionboardslots hier. Maar met 96 MB ROM heb je al heel wat klankmateriaal voorhanden.
ERGONOMIE
 Eigenlijk heb ik het meeste al gezegd. Dankzij de grote bedienigsknoppen en overzichtelijke lay-out is dit apparaat relatief eenvoudig te bedienen. De voornaamste knoppen die je tijdens het spelen nodig hebt zijn allemaal zeer dicht tegen het klavier geplaatste, waardoor je nauwelijks moet ophouden met spelen om pakweg een fill te lanceren. Het grote kleurendisplay en de navigatieknoppen er omheen laten je toe snel en efficiënt doorheen de menus te surfen. Behalve de interactieve help functie (in het engels, Japans, Duits, Frans, Spaans en Italiaans) is er de de demo-introductie. Een indrukwekkende diavoorstelling die je een globaal overzicht geeft van de Tyros.
Het “registration memory” laat je toe onmiddellijk je instellingen van het moment te saven onder één van de 8 corresponderende druktoetsen. Wanneer ze alle 8 bezet zijn begin je gewoon automatisch opnieuw met een nieuwe bank van 8. Vergeet zeker niet deze instellingen te saven alvorens je de Tyros uitschakelt, want anders gaan ze verloren bij een eventuele stroomonderbreking. Wat betreft het saven van data in het algemeen kun je dit onbeperkt tot het geheugen vol is. Dit bedraagt standaard 3.3 MB. Wanneer je behoefte hebt aan meer kan je altijd nog de optionele 40 GB harde schijf instaleren. Yamaha ontwikkelde ook een nieuw systeem dat je toelaat je favoriete klanken samen te ordenen en zo weg te schrijven naar flash memory, hard disk of floppy.
Geen aparte fill knoppen meer te vinden op de Tyros. In plaats hiervan druk je gewoon nog eens op één van de vier variatie knoppen die je per style ter beschikking hebt. Zo simpel is dat. Dat men daar nog niet eerder opgekomen is! Wel zijn er nog drie knoppen voor intro, drie voor ending en één voor een break. Wanneer de auto fill functie actief is krijg je een automatische break, voor elke nieuwe variatie begint. Er zijn 4 “multipad control” toetsen voor het eventueel toevoegen van een special effect zoals bijvoorbeeld “chimes”. Het editeren van de “vocal harmony” sectie gebeurt vanuit een heel eigen menu en er zijn tal van presets voorhanden. Zonder probleem laat je een mannenstem klinken als een “speedy Gonzalez” en maak je van een ijle sopraan een zwoele “Barry White”. Deze functie werkt interactief samen met de begeleidingen. Hiervoor zijn speciale songfiles van yamaha voorhanden. Het tempo past zich aan naarmate je sneller of trager zingt en de song stopt wanneer jij dat doet.
KLANKKWALITEIT
 Maar liefst 96 MB aan sound ROM. Yamaha is niet echt zuinig geweest met het spenderen van MB’s hier. Dit laat zich dan ook duidelijk voelen in de kwaliteit van zowel de individuele klanken als de styles. Dankzij Yamaha’s “Mega Voice” technologie (denderende naam nietwaar) hebben we hier te maken met een enorme sprong voorwaarts op het gebied van klankrealisme. Dit gebeurt door veel aandacht (en Megabytes) te schenken aan de belangrijke details van sommige klanken. Het zijn dan ook precies deze details die hun graad van “echtheid” bepalen. Luister maar eens naar de acoustische gitaarklanken en de “strummings” in de styles. Deze zouden zelfs menig gitarist op het verkeerde been kunnen zetten. Het gaat er uiteindelijk om, om alle nuances zoals daar zijn het geluid van een aanzet bij blazers, vibrato, gitaarfret geluiden enz.. op een fatsoenlijke manier te kunnen reproduceren. En Yamaha is hier zeker in geslaagd. Het maakt dit instrument zelfs de moeite waard louter als klankenbibliotheek.
Langs de andere kant doet de uitzonderlijke kwaliteit van de “acoustische” klanken , de meer synthetische pads en leads een beetje in het water vallen. Hoewel deze ook zeer goed zijn, missen ze dezelfde overtuigingskracht. De emulaties van de gebruikelijke keyboardinstrumenten zoals piano, rhodes, hammond… zijn zeer muzikaal. Vooral de pianoklank heeft veel indruk op mij gemaakt. Dit is vooral te danken aan de sublieme respons van het klavier. Het laat je toe om zeer fijne muzikale nuances weer te geven.
De styles zijn eveneens van absolute topkwaliteit. Dit mede door de kwaliteit van de gebruikte samples natuurlijk. Maar ook de smaak waarmee ze zijn geprogrammeerd is pure klasse. Het blijft allemaal natuurlijk een beetje safe, “middle of the road” klinken, maar toch zijn de modernere presets voor hip hop en dergelijke klankgewijs een stuk pittiger dan in vergelijkbare nieuwe instrumenten. Ook de feel is bijzonder goed. Ik moet echt toegeven dat dit machien swingt. Veel van de preset styles inspireerden me tot veel te lange solitaire jamsessies tot ongenoegen van mijn omgeving.
De kwaliteit van de “vocal harmony” functie is dankzij de hiervoor extra aanwezige processor ook zeer goed. Hoewel hij soms wat digitaal overkomt klinkt deze toch warm en vol. De effecten, en dan denk ik vooral aan de gewone reverb en chorus, zijn zeer “smooth” en warm. De DSP effecten gaande van phasers tot distortion zijn OK maar naar mijn smaak wat gladjes. Soms wat aan de naieve kant misschien. De optioneel verkrijgbare satelliet speakers klinken zeer goed. Naar mijn bescheiden mening is voornamelijk de aparte subwoofer hier verantwoordelijk voor. Wanneer dit systeem standaard aanwezig zou zijn, zou je gerust kunnen spreken van de beste geluidsinstallatie ooit op een keyboard. Alles klinkt warm en “punchy”. Met een degelijk ander, extern systeem kan je uiteraard hetzelfde effect bereiken, of misschien zelfs nog iets beter.
BUDGET
Niet zo goedkoop. Zeker gezien er nog een degelijke geluidsinstallatie moet afkunnen. Het heeft weinig zin om je dit instrument aan te schaffen wanneer je het zou gaan aansluiten op een goedkope stereo installatie. De sterkste kant van dit keyboard is namelijk zijn klank. Deze dient zo goed mogelijk tot zijn recht te komen, en dat kan uiteraard alleen wanneer je het op een zo goed mogelijke manier versterkt. Dat is tenslotte wat dergelijke klanken verdienen. Gezien de mogelijkheden en de sublieme klanken heb je toch best waar voor je geld. Volgens mij zal dit instrument een lange tijd stand houden alvorens klankgewijs voorbijgestreefd te worden. De driedelige set satelietspeakers is eigenlijk de voornaamste optie en is de investering best wel waard. Het bijpassende statief ziet er wel flashy uit maar kost toch flink wat duiten. Een eenvoudig goedkoop X statief doet de job ook. De aanschaf van een sustainpedaaltje echter, is een must.
BESLUIT
Ik heb de indruk dat de Yamaha Tyros meer een instrument is voor de professionele of semi-professionele entertainer dan wel voor de beginnende amateur. Vooral omwille van het ontbreken van een ingebouwde geluidsinstallatie. Dit heeft dan weer een voordeel op het gebied van transport. Met uitzondering van het ontbreken van samplingmogelijkheden is dit een zeer compleet workstation. Hoewel de optionele geluidsinstallatie toch een aardig aantal decibels produceert (2 X 20 + 1 X 40 voor de subwoofer) in de huiskamer, is dit als monitorniveau op een podium waarschijnlijk ontoereikend. De live performer zal op het podium dus best zorgen voor een extra versterker met meer vermogen. Nog even vermelden dat het mogelijk is om style disks uit te wisselen tussen de Tyros en andere Yamaha PSR keyboards. Maar dan wel met beperkingen. Vermits de Tyros gebruik maakt van nieuwe “Mega Voices” kunnen sommige klanken foutief worden weergegeven. Allerlei “goodies” voor de Yamahe Tyros kun je onder andere downloaden van www.yamahapkclub.com of www.yamahamusicsoft.com en wie weet nog van tal van andere sites.
PRO & CONTRA
| PRO | CONTRA | | sublieme klanken!!!!flexibele bediening tijdens het spelenzeer goede “vocal harmony” functiestijlvolle en professionele vormgevinglicht gewichtoptionele geluidsversterking is pure klasse | de geluidsinstallatie is een optiete veel opties en te weinig toebehorengeen sampling mogelijk noch intern noch via computer (maar misschien heb je dit niet nodig) |
SPECIFICATIES
| Keys: 61Touch Response: initial touch / aftertouchPolyphony: 128 notes maxPreset Voices: 1185Voices: dependent on storage deviceNormal Voices: 128 maxDrum Voices: 10 maxOrchestration: right (3 parts), left (1 part), split point can be set and memorized *Effects: reverb (34 preset + 3 user); chorus (26 preset+3 user); DSP effect (183 preset+3 user);DSP variation; poly/mono;vocal harmony (60 preset+10 user);mic FX(1 noise gate, 1compressor, 1 3 band EQ);harmony/echo (17 preset);5 band master EQ (5 preset+2 user);2 band part EQ (29 parts);3 band master compressor (5 preset+5 user);Touch Response: 5 presetTempo: 5-500Transpose: -12/0/+12Tune: 414,8 – 440-466,8Modulation Wheel Pitch Bend Wheel Preset Styles: 300User Styles: dependent on storage deviceData Format: style file formatControls: 3Xintro;4Xfill;1Xbreak;4Xmain;3Xending;fade in/out;tap tempoFingered Mode: single finger, multi finger, fingered on bass, full keyboard, all fingered, all full keyboardOne Touch Setting: 4 per styleMusic Finder: 1446 recordsMulti Pad Control: pad 1/2/3/4, stopMulti Pad Bank: dependent on user/FD/HD capacitySong Playback Method: direct disk playbackSong Selection Controls: I/II/III/IV/V/VISong Playback Controls: SP1/SP2/SP3/SP4/loopMax. No. Songs: dependent on storage deviceChannels: 16Recording Capacity: approx. 35,000 notesRegistration Memory: 8 buttonsDisplay: backlit colour LCDDisk Compatible Format: XG, XF, GM, GM2, SMF, DOC, piano player (ESEQ), style fileOpen PLUG-IN-Technology: yesUser Drive: 3,3 MBFloppy Disk: 3,5”FD, 2HD,2DDHard Disk: 2,5” optionalDemonstrations: Avaliable-6 languagesMidi Connectors: midi A (in/out); midi B (in/out)Control Connectors: foot pedal 1/2/3-assignableUSB Connector: 1Xslave V 1.1Video Out: NTSC/PAL composit signalAudio Connectors: phones, loop send (L/L+R,R), line out main (L/L+R,R), sub (1/2), aux in, loop return (L/L+R,R), trim vol., to sub L/R, to left/right, main, mic/line inPower Suply: AC inDimensions: 1140X428X137 mmWeight: 12,4 kg |
|
