Een tiental jaar geleden verschenen de eerste kunststof luidsprekerkasten op de markt, en die waren met name gericht op de MI (muzikanten) markt. Kunststof heeft zeker geen akoestische voordelen ten opzichte van hout (ook niet echt nadelen), maar wel in het productieproces. Heeft de fabrikant eenmaal de definitieve spuitmal klaar, dan kunnen duizenden kasten tegen een relatief lage kostprijs gefabriceerd worden. En dat resulteert in een lagere verkoopsprijs. Daarnaast zijn kunststof kasten kras en impact bestendiger dan hun houten variant. Allemaal voordelen voor de eindgebruiker dus.
Recent is er een nieuwe trend zichtbaar. Verschillende fabrikanten brengen kunststof kasten op de markt met een betere kwaliteit van luidsprekercomponenten, zoals je die tot nu toe alleen maar in de houten varianten vond. In eerdere tests in MMM vonden we zo al producten van EV en QSC.
Voor deze test hebben we zo de Flash12HA van het Italiaanse Proel ter beschikking, de upgrade versie van de Flash12A. In MMM 237 kon je de test al lezen van de Flash12A, die we eveneens weer ter beschikking hebben ter vergelijking.
Flash12HA versus Flash12A
Omdat we de Flash12A al eerder getest hebben, zullen wel ons voornamelijk beperken tot de verschillen, en die lijken er in eerste instantie haast niet te zijn.
De kast is volledig identiek, en ook de ingebouwde versterker module ziet er van buiten exact hetzelfde uit. De HA versie is aan de voorzijde wel herkenbaar aan de donker grijze grill, de A versie heeft een zwarte grill.
De verschillen die werkelijk terzake doen, moeten we echter onder de “motorkap” gaan zoeken. De ingebouwde versterker is in vermogen verdubbeld en levert nu 400W voor de laagspeaker en 100W voor de tweeter.
De luidspreker componenten zijn van Celestion en uitgevoerd met Neodymium magneten.
Met name de betere 12” woofer stelde Proel in staat de cross-over frequentie van 1600 Hz naar 2000 Hz te schuiven, wat meer ademruimte geeft voor de 1” compressie driver.
Betere componenten wegen over het algemeen ook zwaarder, maar door de overschakeling naar lichtere Neodymium magneten neemt het gewicht van de kast toch met één kilo af naar 19kg. Geen spectaculaire winst, maar wel mooi meegenomen.
Klank
De Flash 12HA heeft een zeer plezierige klank met een warm aangenaam laag. Hierdoor is de kast zonder meer bruikbaar als full range kast zonder sub, alhoewel een 18” subwoofer ook in de reeks beschikbaar is. Het mid is gedefinieerd, en In het hoog blijft elke vorm van agressiviteit achterwege. Het top hoog is fris.
Het klankbeeld blijft tot vrij hoog volume hetzelfde, tot de limiter op de 12”speaker ingrijpt. Dan gaat het effectief ook al heel hard, zeker als we het formaat van deze kast in het achterhoofd houden.
Ook de spreiding is goed voor elkaar. Proel geeft 90 graden horizontale spreiding op, en dat kunnen we zowel met het oor als met een meting bevestigen (zie fig. 1). De rode lijn is het frequentie spectrum recht voor de kast, de gele lijn is het spectrum op 45 graden. Vanaf 1kHz tot 20 kHz zien we een verzwakking van ongeveer 6 dB onder 45 graden, die zeer gelijkmatig meeloopt met de 0 graden curve. Zeer mooi.
Uit dezelfde grafiek kunnen we opmaken dat het frequentiebereik zich uitstrekt van 60 Hz tot 18 kHz, +/- 3 dB. De dips in de grafiek op 80 en 200 Hz komen overigens niet door de kast, maar door reflecties in onze testruimte.
Flash12A versus Flash12HA
Alhoewel er met de klank van de A versie absoluut niets mis, ervaar je toch een kleine openbaring als je naar de HA versie overschakelt. Het is misschien een vreemde omschrijving, maar het geluid van de 12A lijkt een beetje in de box te blijven zitten, terwijl dat van de 12HA er onmiddellijk uitspringt. Zoals gezegd, in wezen is er met de A niets mis, we willen hier alleen het verschil met de HA in de verf zetten.
Het middengebied is gedefinieerder, en er is wat meer laag aanwezig. De HA versie gaat naar schatting ook een 4 dB luider, wat enerzijds aan het hogere versterkervermogen te wijten is, en anderzijds aan de efficiency van de luidsprekercomponenten.
Nieuwsgierig als we zijn hebben we beide kasten ook onder identieke condities doorgemeten, en het resultaat vind je in figuur 2 (12HA is de rode curve). De rendementswinst is duidelijk zichtbaar. Deze begint al bij 300Hz en zet door tot 16kHz. Ook het extra aan laag blijkt onomstotelijk. Wat nog naar boven komt is dat de 12A (gele curve) een probleempje heeft rond de cross-over frequentie (1600Hz), dat in de 12HA versie blijkbaar is opgelost.
Besluit
Proel toont met de 12HA aan hoe belangrijk componentenkeuze is voor het eindresultaat. De Flash12HA is een kwaliteitsproduct met uitstekende klankeigenschappen, geschikt voor AV, DJ en live tot 150 à 200 man. Wil je laag met impact, dan is een extra subwoofer nodig, maar dat geldt voor iedere (compacte) 12” kast.
Is de oude 12A versie hiermee afgeschreven? Nee. Op zich klinkt deze kast meer dan aanvaardbaar. Alleen, wanneer je een A/B vergelijking gaat uitvoeren, wordt het verschil overduidelijk. Betere componenten hebben natuurlijk hun prijs, en dat vertaald zich ook naar de verkoopsprijs: 378,15€ excl. BTW voor de 12A, en 584,03€ excl. BTW voor de 12HA. Zoals je ziet een behoorlijk verschil, maar absoluut verantwoord, gezien het prestatieniveau. Een dergelijk prijsverschil duidt overigens ook op een verschillende marktpositionering van beide producten. De 12A zal wellicht eerder de keuze zijn van gebruikers met een beperkt budget, terwijl de 12HA bestemd zal zijn voor de professionele gebruiker. Beide scoren zeer goed in hun marktsegment.
