In de ‘Pro Series’ vinden we de drums die omschreven worden als African Professional All Style. Ze komen in drie hoogtes: 65 cm, 60 cm en 50 cm, bij breedtes van 13, 12 en 10”.
De troms uit de tweede serie, de “Jammer Series” heten Drum African Topografic Black carving. In deze reeks zijn er, naast de bovengenoemde maten, nog twee kleinere modellen verkrijgbaar: 40 cm en 30 cm, met breedtes van 9 en 7”.
De ‘Decorative Series Painted’ herbergen de djembes in dezelfde maten van de Jammer Series onder de naam Drum Alphin Q-2 with painted Adinkra.
Dan zijn er nog twee series waarvan de ketel gemaakt is uit glasvezel. De ‘Fiberglass Drum’ en de ‘Fiberglass Tunable’.
In deze reeksen wordt de veldiameter gebruikt als aanduiding voor de trommaat. Er zijn er 3: de grootste meet 14 inch, wat ongeveer overeenstemt met 36 cm, de middelste met veldiameter van 12 inch (ongeveer 30 cm), en de kleine van 9,5 inch (24 cm).
De Fiberglass Djembe with Baliku Choc/Siesta Sarong Covered is de versie waarbij het klassieke spankoord wordt gebruikt om het vel te spannen.
Bij de Tunable Fiberglass with Sarong Siesta/Baliku Choc Covered stem je het vel dan weer met een metalen spanring en beugels, het systeem dat we kennen van bij de conga’s.
De laatste reeks, de Fiberglass Djembe Glued Head, komt in twee kleine maatjes van 9,5 inch en 8 inch. Het vel van deze djembe’s is voorgespannen en op de ketel geplakt.

ALGEMEEN

Concept
Het concept begint duidelijk te worden. Een echt originele Afrikaanse djembe die naam waardig moet je soms ver gaan zoeken. Door zijn enorme populariteit zijn er veel minderwaardige producten op de markt, in de eerste plaats in Afrika zelf. Na een golf van goedbedoelde cadeautjes voor het thuisfront worden de haastig ineengeflanste troms tegenwoordig met containers tegelijk binnengehaald. Als je hier ter plekke dan een product kan maken waarvan de kwaliteit verzekerd is, wordt dat een stevig argument tegen het gevoelsargument dat het origineel uit Afrika altijd beter zou zijn. Ook al betekent hier ter plekke in dit geval Indonesië - verder in afstand maar dichterbij in economisch opzicht. Go! Percussion heeft bovendien voor een uitgebreid gamma gezorgd, waarin zowel de prof als de liefhebber zich kan vinden, ook qua budget.
Het concept in een notedop: zo origineel mogelijke Afrikaanse instrumenten bouwen, met een gewaarborgde kwaliteit, en bovendien zeer schappelijk geprijsd.

Vormgeving
De vormgeving is grotendeels op Afrikaanse leest geschoeid. Aan de typische ‘kelk’vorm van de brede ketel met het smallere en konisch uitlopende voetstuk werd niets veranderd. Alle trommen zijn buitenaan ofwel gesculpteerd / ingekerfd, ofwel beschilderd / beplakt met Afrikaanse motieven. Ook bij de glasvezel djembe’s werd gestreefd naar een zo groot mogelijke “African feel”, zodanig dat zelfs de metalen onderdelen bij de Fiberglass Tunable niet gaan storen.

Kleurenpalet
Over het hele gamma krijgen we een mooi en uitgebreid kleurenpallet, dat ook nog eens terugkomt in de bijhorende draagzakken. De kleuren van de Pro Serie zijn zeer smaakvol. Donkere bordeaux-rode motieven steken mooi af tegen een bijna zwarte ondergrond. In de Jammer Serie vormt de natuurlijke houtkleur de accenten doordat de tekeningen uitgekerfd zijn in het donker gebeitste hout. De Ghanese Adinkra symbolen op de Decorative Serie zijn geschilderd op een egale ondergrond die ik enigzins teleurstellend plat-rood noem. De Fiberglass Series daarentegen zijn dan weer beplakt met zeer mooie ‘sarongs’, vol met Afrikaanse symbolen of abstrakte motieven.

Afwerking
De afwerking is zeer goed. Zowel de gesculpteerde als de gekerfde motieven zijn kunstig en smaakvol aangebracht. Het hout lijkt me goed behandeld, de hardware bij de stembare variant (Fiberglass Tunable) werd mat zwart gecoat en er is rijkelijk overschot aan spankoord voor de andere versies. Binnenin hebben de ketels uit de Pro Serie de juiste ruwheid, wat zijn belang heeft voor de klank. Tenslotte zijn de glasvezel modellen voorzien van een rubberen stootrand aan de onderkant en kregen ook de spanbouten een dik rubberen beschermingsbuisje. Enig minpunt is de onvermijdelijk zichtbare naad van de bekleding van de fiberglass-ketel.

Imago
Het imago is zoals gezegd volledig op Afrikaanse leest geschoeid en daarin zijn de makers zeer goed geslaagd. De instrumenten ademen een warm Afrika-gevoel uit. Dat komt door het gebruik van die natuurlijke materialen, en waar dat niet het geval is, bij de glasvezel ketels, door deze te bedekken met warme Afrikaanse motieven.

Toebehoren
Een bijna noodzakelijk toebehoren voor deze instrumenten vormen de ‘bags’, de draagzakken, waar veel zorg aan besteed werd. Zij beschermen het uitzicht en vooral het kwetsbare vel van de djembe. Hun uitzicht is volledig in overeenstemming met het instrument dat erin zit. Ze zijn er in drie maten Large, XL en XLL, en in drie uitvoeringen. Alle zakken zijn voorzien van een opgenaaid opbergzakje en verstelbare draagriemen waarmee je ze als rugzak kan gebruiken. De ‘Black and Green’ draagzak, die bij de professionele serie hoort, is voorzien van extra wattering, heeft een extra handvat een een groot opbergvak met twee compartimenten. Bovendien heeft hij nog een draagriem voor extra lendensteun. De twee andere uitvoeringen, Abstrack Sarong en Baliku Sarong, hebben dezelfde abstracte motieven die we ook op de ‘sarongs’ van de djembe’s terugvinden.

BOUW

Met uitzondering van de glasvezel uitvoering, verloopt de bouw van deze instrumenten volledig volgens Afrikaanse traditie. De ketel wordt vervaardigd uit één stuk, een boomstronk die vanbinnen met een ronde beitel wordt uitgehold. Aan de buitenkant wordt de stronk verder afgebeiteld tot de bekende djembe vorm ontstaat. Het resultaat wordt dan afgewerkt met sculpturen of inkervingen. Op die ketel wordt door middel van koorden een geitenvel gespannen. Dat geitenvel wordt eerst bewerkt en ontdaan van haren tot het de juiste ruwheid bereikt. Het koord is tegenwoordig nylonkoord dat stevig genoeg is en de juiste rek heeft om het vel te kunnen opspannen. Bovenaan en onderaan de brede helft van de ketel is dat koord aan een metalen ring bevestigd die het vel over de ketel trekt. Om het vel goed en gelijkmatig aan te spannen heb je voldoende touw nodig en mogen de knopen niet te ver van mekaar liggen. Die knopen leggen en vervolgens aanspannen is geen sinecure en vraagt wel wat spierkracht. Een cursus knopen leggen is geen overbodige luxe als je een djembe bezit, want zo’n geitenvel gaat bij intensief gebruik maar een jaar mee. Bovendien kan het ook plots scheuren als het wordt blootgesteld aan te hevige temperatuurs of vocht-schommelingen.
Om maar te zeggen, het hele bouwproces is op deze artisanale manier verlopen. Er komen in heel het proces praktisch geen machines aan te pas. Elk van deze instrumenten is uniek en handgemaakt, wat het op zich al een bijzondere waarde geeft.

Ketels
Qua ketel onderscheiden we enkele grote verschillen tussen de verschillende series.
De houten ketels zijn vervaardigd uit Indonesisch Mahonie. De professionele serie heeft een iets dikkere ketel. Mahonie (of Mahogny) is een zachte houtsoort. De voordelen hiervan zijn dat het gemakkelijker bewerkbaar is (ook machinaal) en dat het lichter is dan hardhout. De meeste ketels van (“echte”) djembe’s in Afrika zijn vervaardigd uit hardhout. Dat is sterker, gaat langer mee en geeft een hardere klank. Maar ook in Afrika worden er ketels gemaakt uit zacht hout zoals Palm en Afrikaanse Mahonie of “rood hout”. De zachthouten ketel zal nooit de harde en heldere klank van de hardhouten ketel halen, maar hij is lichter - gemakkelijker te vervoeren dus - en minder agressief van klank. Het echte nadeel is dat de klanken iets minder gedefiniëerd zijn en dus dichter bij mekaar liggen. Deze over het algemeen minder “aanwezige” klank kan echter wel een bewuste keuze zijn van de speler. Mahonie hout wordt in de instrumentenbouw overigens geroemd voor zijn donkere, warme klank. Het wordt veel gebruikt bij gitaren, zowel elektrische als akoestische, alsook bij drumstellen.
De ketel van de Pro Serie mogen we dikwandig noemen. Daardoor komt het volume van deze ketel toch nog tot op het solide djembe-niveau, het niveau waarover de buren het soms hebben... Aan de binnenkant zie je duidelijk de sporen van de beitel. Dat is goed voor de klank. Een te ruwe, rafelige binnenkant slorpt de klank te veel op. Aan de andere kant heeft een te gladde en regelmatige binnenkant een karakterloze toon met teveel galm.
De ketel van de andere series, de Jammer Series en de Decorative Series Painted zijn binnenin (machinaal) uitgefreesd en voor puristen dus eigenlijk te glad en te regelmatig van vorm.
De ketels van de Fiberglass Serie zijn uit kunstvezel vervaardigd. Normaliter worden er glasvezel matten in een mal gelegd en bestreken met een soort kunsthars. Na het uitharden worden de randen gladgepolijst. Deze ketels zijn dunwandig en onregelmatig van vorm, beide eigenschappen komen de klank ten goede. Bovenaan hebben de ketels een dikke rand waarin een ijzeren ring opgesloten zit. Bij de Tunable Fiberglass - ketel zitten op deze ring langwerpige lamellen gelast die aan de binnenkant van de ketel naar beneden lopen. Op het uiteinde zit dan aan de buitenkant de spanbeugel waardoor de spanbout komt. Op deze manier krijgen we een stevige en toch lichte constructie met per spanbout maar één gaatje door de ketel. Spanplaatjes zoals bij de conga zijn overbodig geworden.

Vellen
Op een djembe zit de huid van een geit gespannen, in Afrika soms nog die van een antiloop. Dit geitenvel heeft de juiste dikte en stevigheid om de ketel te doen klinken. De Afrikaanse geit is doorgaans niet zo verwend als de Westerse en heeft daardoor een hardere en stevigere huid. De geografische oorsprong van de hier gebruikte vellen is me niet duidelijk, maar het vel dat op de Pro Serie gespannen zit voelt stevig aan en heeft de juiste ruwheid. Een vel dat te glad geschuurd is speelt niet aangenaam en heeft te veel sustain. De vellen op de andere series zijn van mindere kwaliteit. Ze ogen en voelen iets gladder. Ook op de Fiberglass Series is gekozen voor het gladdere vel. Voordeel is dat zo’n vel vriendelijker is voor de eigen huid. Die durft bij intensief spelen nl. al eens kloven en eelt te gaan vertonen.

Spanranden
Bij alle modellen zijn de spanranden aan de binnenkant mooi glad en afgerond, waardoor het contact met het vel zo miniem mogelijk wordt gehouden. Opvallend is dat geen enkele bovenkant van de ketels regelmatig is van vorm: zeer bevorderlijk voor de authenticiteit en het ‘hand-made’ uitzicht. Elk instrument krijgt zo ook zijn eigen karakter, zowel qua uiterlijk als qua klank.

Hardware
Bij deze instrumenten komt er niet veel hardware aan te pas. Twee metalen ringen en een koord is al wat er nodig is om de klassieke djembe af te maken. Die spanringen zijn omwikkeld met stof en het zwarte nylonkoord is stevig en heeft de juiste rekkracht. Ze heeft ruim voldoende wikkelingen om het vel op spanning te brengen en er is genoeg overschot om bij te stemmen. Bovenaan is er tevens het gevlochten handvat aanwezig.
De Tunable Fiberglass heeft neutrale matzwarte hardware, die het spansysteem met koorden vervangt. Die hardware kon men zeer licht en dun houden, dankzij de constructie aan de binnenkant met ijzeren ring, die bovenaan in de dikke rand van de ketel gegoten werd. Daardoor komt de druk van het opgespannen vel bijna geheel op de langwerpige spanplaatjes aan de binnenkant en blijft er aan de buitenkant veel ruimte over voor decoratieve elementen. De grootste heeft zo 8 spanbouten, de kleine heeft er 4, de middelste 6.

Speelcomfort en Respons

Het speelcomfort wordt bepaald door de ketel en het vel. De Mahonie houten ketel heeft zijn beperkingen qua volume en kracht, maar geeft een warmere en donkere klank. Het relatief dunne geitenvel zorgt dan weer voor een heldere en luide toon, op voorwaarde dat het goed wordt opgespannen. Niet alle vellen uit de test hadden voldoende spanning zodat je al onmiddellijk aan het werk kan om een tandje bij te steken. Bij alle series valt op dat de respons bij de medium-versie (hoogte 60 cm) het beste is. Van de grotere versie (65 cm) verwacht je grotere, vooral meer gedefinieerde klanken. Het is de djembe voor de solist die er met heldere slagen bovenuit wil tronen. Dat lukt eigenlijk alleen met de fiberglass-ketels. Niettegenstaande de minieme dikte hebben die ketels een grotere stijfheid en hardheid. Er zit een beetje metaal in de klank waardoor die verder draagt. Ook de veldiameter van de fiberglass is wat groter, wat bijdraagt tot een grotere klank.
Bij alle series neigt de respons van de kleine djembe (hoogte 50 cm) eerder naar die van een darabouka. Dat komt vooral door het constant doorklinken van de bastoon, zelfs bij de slaps. Deze trom is eigenlijk meer gebaat met de vingertechnieken van de oosterse darabouka. Ook de kleine Fiberglass Djembe Glued Head lijdt aan dit euvel, maar die is dan weer zeer gemakkelijk in gebruik.

KLANKKWALITEIT

De klankkwaliteit van deze djembe’s is absoluut betrouwbaar (wat in het geval van een djembe een hele geruststelling is) zonder dat we hier van echte uitschieters kunnen spreken.
Als je houdt van de warm houten klank, kies je voor de medium uit de pro-serie. Die heeft alles wat je ervan verwacht. Bassen, open tonen en slaps klinken goed gedefiniëerd. De grotere 65 cm versie heeft een relatief kleine veldiameter (die schommelt rond 32 cm) en heeft misschien daardoor net niet het karakter van een leider. Als je kiest voor de meer agressieve en heldere klank van de grote Afrikaanse solisten, dan ga je best naar de fiberglass-ketel. Daarop kan je uithalen met diep dreunende bassen, droge en harde open tonen en luid snijdende slaps.
De klankkwaliteit van de kleine 50 cm modellen mogen we niet met professionele oren beoordelen. De grootsheid van deze instrumenten ligt in hun kleinheid. Ze zijn klein van vorm, klein van gewicht, en zeer klein van prijs.

Homogeniteit en Polyvalentie
Met de ‘Profesonal All Style’ djembe’s uit de topreeks kan je inderdaad overal komen. Bovendien hebben ze een mooie en authentieke uitstraling door de gesculpteerde ketel. Behalve de allerkleinste uitvoering klinken deze instrumenten zoals het hoort, zonder evenwel de hoogste toppen te scheren.
Ook de uitvoering in fiberglass beantwoordt volledig aan de verwachtingen, met bovendien de optie (bij de Tunable Serie) om ze snel en eenvoudig met een sleutel te stemmen. Dat laatste maakt ze bijzonder interessant voor gebruik in onze contreien. Het vervangen van een vel wordt plots ook supereenvoudig en door iedereen uit te voeren.

Budget en besluit

Afrika meets Europe in Indonesia. Als de prijs van deze instrumenten binnen de perken blijft kunnen we van een succes spreken. De prijs van een echte Afrikaanse 60 à 65 cm djembe ligt rond 200 euro. Dan moet je die wel zelf gaan zoeken natuurlijk, of betrouwen op iemand die er iets (zeg maar “veel”) van kent en hem voor jou naar hier kan halen.
De prijzen van de Go! Percussion djembe’s uit de Pro Series liggen daar net onder, met 170 euro voor de grote houten ketel. De prijs van de djembe’s met glasvezel ketel gaan nog een pak lager, met 162 euro voor de Tunable Fiberglass, en 122 euro voor de klassieke, met koorden gespannen uitvoering. Hier zitten we dus al bijna aan de helft, zonder de “logistieke beslommeringen”. Wat de prijs betreft zit dit dus wel goed.
Al deze instrumenten zijn handgemaakt en uniek van vorm en klank. Bij de aanschaf moet je dus op zoek gaan naar de djembe die het beste bij jou past. Anderzijds zijn de verschillen miniem in vergelijking met het allegaartje dat ons uit Afrika overspoelt.