Wie herinnert zich de Portastudio nog? Ik zie vanhier diegenen die het product kennen nostalgisch een traantje wegpinken en de anderen zich in het haar krabben en zich afvragen wat voor beest dat is… Om even het geheugen op te frissen, het was de eerste meersporen recorder aan een schappelijke prijs die vier sporen opnam op een eenvoudige audiocassette, waarbij het toestel gebruik maakte van de hele breedte van het bandje (eigenlijk een zeer beperkte breedte, als men erover nadenkt). Het toestel las de vier sporen gelijktijdig - het cassetje werd dus niet omgekeerd. Dat was de eerste stap in de richting van wat uiteindelijk de ‘home studio’ geworden is. In die tijd was het eenvoudig, elementair en efficiënt. Met de jaren heeft het concept zich uitgebreid, maar men moet toegeven dat de eenvoud soms ontbreekt. En daarom stelt Tascam ons nu zijn nieuwe DP-004 voor.
VOORSTELLING
Een home studio was in het begin zeer elementair: één of twee micro’s, een recorder met een kleine ingebouwde tafel, en maximum vier sporen. Als je meer nodig had, kon je aan ‘tracking’ of ‘ping pong’ doen, zoals men dat noemde, oftewel dus verschillende sporen groeperen op één enkel spoor om zo de sporen vrij te maken voor nieuwe opnames. Beperkingen kunnen soms een voordeel zijn: men koos ervoor om enkel de essentiële sporen op te nemen, en alvorens een nieuwe opname te maken, dacht men wel twee keer na. Uiteraard was de mogelijkheid om het resultaat te bewerken onbestaande. Vandaag is het met bepaalde ‘home studio’-toestellen mogelijk geworden om op te nemen op een ongelooflijk aantal reële en virtuele sporen, om effecten toe te voegen, om het resultaat te bewerken, om klanken te creëren, om oorspronkelijk meegeleverde sequenties te gebruiken, om nieuwe sequenties te importeren, om je vriendin de zweep te geven, om eiwit stijf te kloppen, etc. Ok, goed, ik overdrijf misschien wat betreft het eiwit, maar het scheelt toch niet veel. Allez schat, doe nu voort in de keuken met het stijfkloppen van die eieren, of je krijgt van de zweep!
Met de DP-004 keren we terug naar de oorsprong. Men komt terug op het essentiële en de eenvoud, wat niet wil zeggen dat het moderne ontbreekt. Men registreert op een SD card (een kaartje van 1 GB is meegeleverd), wat wil zeggen dat de recorder geen enkel draaiend deel bevat (een voordeel wat betreft de betrouwbaarheid). Het is mogelijk om simultaan op twee sporen op te nemen en om te werken op een totaal van vier sporen, met wat trucjes, zoals we zullen zien.
BESCHRIJVING
Wat we in handen hebben, is een relatief klein model, met de afmetingen van een kleine blocnote. Vijftien en een halve centimeter breed, op elf centimeter diep en drie centimeter hoog. Het geheel weegt driehonderd zestig gram zonder de batterijen. Batterijen? Ja, het is mogelijk om het toestel te laten werken op vier AA-batterijen van 1,5 volt. Uiteraard kan een trafo (apart verkocht) het beestje ook voeden, maar de batterijen maken het mogelijk om mobiel te zijn. De batterijen worden achteraan ingebracht en onder hetzelfde klepje ontdekt men de SD card, braaf in haar vakje. Het bedieningspaneel is goed uitgerust. Buiten het kleine LCD-scherm in zwart en wit, vindt men alle functies terug die het mogelijk zullen maken om vlot op te nemen en te mixen. Behalve over de gebruikelijke bedieningsknoppen ‘play, stop, ff, rew, rec’ die men terugvindt op alle recorders ter wereld, beschikt men ook over regelingen voor het ingangsniveau en over een pan voor elk van de vier sporen. Een gain-regeling voor de twee ingangen, evenals een ‘master’ zijn eveneens beschikbaar. Geen faders hier, maar draaiknoppen. Er is een powerknop, evenals zes kleine, ronde, zilverkleurige knopjes die dienst doen voor verschillende functies - daar komen we nog op terug. Men beschikt eveneens over vier knopjes onder het scherm, die overeenkomen met verschillende functies aanwezig op het weergavescherm, en nog vier knopjes bovenaan, naast de powerknop, die de namen ‘repeat’, ‘in/out’, ‘rec mode’ en ‘undo/redo’ dragen. Laten we ook het grote ‘data’-wiel, dat rechts onderaan prijkt, niet vergeten. Dat zal vaak van pas komen, zoals we nog zullen zien. De vier zijkanten van de DP-004 zijn eveneens goed uitgerust: aan de voorkant twee micro’s, aan de achterkant: twee ingangen op jack, genaamd ‘input A’ en ‘input B’. Aan de linkerkant vindt men een knop voor het uitgangsvolume voor hetgeen dat uitgaat via de mini jack fiche: ofwel een hoofdtelefoon, ofwel speakers. Een knop met twee standen voor de ‘A’-ingang maakt het mogelijk te kiezen tussen ‘gitaar’ en ‘micro/lijn’. Anders gezegd: men kan kiezen tussen een ingang met hoge of lage impedantie. Rechts een USB aansluiting en nog een fiche voor de externe trafo.
GEBRUIK
Ik heb het hierboven al gezegd: de DP-004 kan ook op batterijen werken (ze zijn oorspronkelijk meegeleverd, zodat men onmiddellijk kan beginnen spelen). Dat maakt het mogelijk om perfect mobiel te zijn. Om het toestel aan te zetten, moet men de powerknop redelijk lang ingedrukt houden. Alles verloopt zonder geluid, aangezien er zich geen enkel draaiend deel in de ingewanden van dit beestje bevindt. We hebben hier weliswaar niet te maken met een hyperelementaire versie, genre: ‘één knop, één functie’, maar we zijn er toch niet ver van. Enkel het scherm geeft verschillende functies weer. Men heeft dus quasi directe toegang via de vier kleine knopjes die zich onder het scherm bevinden en die toegang geven tot snelfuncties, die kunnen variëren, maar het blijft altijd zeer duidelijk, vermits ze op het scherm verschijnen. Of ook nog via de extra knoppen of ook en voornamelijk via het ‘data’-wiel dat het mogelijk maakt zich over het scherm te verplaatsen. Een demo-titel is opgeslagen op de kaart, maar ik betwijfel, gezien de kwaliteit, dat die werd opgenomen met het model dat we in handen hebben. Maar goed, het biedt de mogelijkheid om een idee te krijgen van de klankkwaliteit van de hoofdtelefoonfiche, en van het voorziene reservevermogen, dat overvloedig is. Opnemen gebeurt in twee tijden, drie bewegingen: men maakt gebruik van de ingebouwde micro’s of men sluit een micro of een instrument aan (enkel op jack, jammer dat de XLR ontbreekt), men selecteert het op te nemen spoor via één van de vier ‘rec’-knoppen onderaan de recorder en men stelt de gain van de ingang in. In dit stadium is het absoluut onnodig om de handleiding te lezen, maar als je die toch leest, ontdek je een extra handigheidje. De ingangsgevoeligheid kan nl. bijgesteld worden aan de hand van meerdere parameters: interne micro met drie niveaus (laag, medium en hoog), bovenop de gain die de gevoeligheid nog fijner bijstelt, of ook nog ‘guitar/line’ wat van pas komt voor elk instrument of synthesizer, en tot slot externe micro. En dit kan ingesteld worden voor elke ingang afzonderlijk. Men kan ook kiezen of men wil opnemen in mono of in stereo, maar het is niet mogelijk om meer dan twee sporen tegelijkertijd op te nemen. Als je eenmaal klaar bent, druk je op de rode knop en je kunt van start gaan met het opnemen van je ideeën. Een knop met de passende naam ‘in/out’ maakt het mogelijk om je ‘punch in’ en ‘punch out’ (je ingangs- en uitgangspunten) automatisch uit te voeren. Goed gezien! Als de eerste opname goed is, kun je overgaan tot de volgende en ga zo maar voort. Het klankniveau kan men individueel instellen voor elk spoor, wat het mogelijk maakt het ‘hoofdtelefoon’-evenwicht bij te stellen en over te gaan tot het mixen wanneer alles in orde is. De fabrikant heeft trouwens verschillende mogelijkheden voorzien: ‘multisporen’, ‘bounce’, ‘master rec’ en ‘master play’. De ‘bounce’-functie komt van pas als je meer dan vier sporen wil opnemen. Je kunt dan een eerste premix uitvoeren en dan twee nieuwe sporen vrijmaken om andere partijen toe te voegen. Men vindt hier een beetje de beperkingen van de vier sporen op cassettes terug die zoveel vreugde hebben gebracht bij iedereen van veertig jaar en ouder, waar ik zelf bij hoor. Hier is geen sprake van equalizing, van compressie of van het toevoegen van effecten. Je neemt je ideeën op, dat is het. En is dat uiteindelijk niet de voornaamste rol van de home studio? Het staat goed om ‘professional’ te zetten op het eerste het beste audio-toestel, kwestie van het ego van de koper wat te strelen. Maar elke verlichte geest weet dat papier geduldig is. Voor sommigen is het genoeg dat je ‘digitaal’ of ‘professioneel’ schrijft op het achterste van een ezel om ze te horen balken. Alle gekheid op een stokje, men heeft toch wel recht op enkele kleine extraatjes. Een metronoom, in de eerste plaats. Dat is het soort instrument dat zeer nuttig is. En niemand zal zich daarover beklagen. Men kan die programmeren op het niveau van de metriek en van het tempo (van 20 tot 250 bpm). Men treft ook een stemmer aan, die enkel werkt op ingang A. Dat neemt niet weg dat hij nuttig en welkom is. We voegen daar ook nog enkele bewerkingsmogelijkheden aan toe, een loop station, en uiteraard de mogelijkheid om gegevens uit te wisselen met de computer via de USB-poort. Het is met andere woorden zonder problemen mogelijk om audio-bestanden in wav-formaat te importeren en te exporteren.
KLANKKWALITEIT
We werken hier digitaal, in 16 bit en 44.1 kHz. Met andere woorden, het formaat van een cd. En de kwaliteit is meer dan toereikend. Ik moet toegeven dat ik meer dan aangenaam verrast was door de kwaliteit van de ingebouwde micro’s en door de afwezigheid van ruis of andere parasietgeluiden, wetende dat men geen cd gaat produceren op basis van de sporen opgenomen op dit toestel, maar ook wetende dat de kwaliteit werkelijk verbazingwekkend is, in de goede zin van het woord. En aangezien zelfs de bounce digitaal gedaan kan worden (met de cassettes ging er enorm veel verloren), kan men overwegen om de bewerking meerdere malen uit te voeren zonder al te veel schade. En de klank die men te horen krijgt via de hoofdtelefoonuitgang is eenvoudigweg uitmuntend. Wat kan men nog meer verlangen? Een schappelijke prijs?
BUDGET
De prijs is 197,48 Euro exclusief BTW. Dat is de som die je zult moeten neertellen om dit leuke speeltje het jouwe te maken. De prijs lijkt absoluut correct, om niet te zeggen dat het een goede deal is. Des te meer omdat het toestel robuust en goed ontworpen lijkt te zijn.
BESLUIT
‘Back to the roots’. We bevinden ons hier terug aan de basis van de ‘home studio’ recorder, die mobiel is geworden. Dat is in de mode. Men behoudt een eenvoudig concept, opgeluisterd met enkele handigheidjes, met een klankkwaliteit om van achterover te vallen. Deze Tascam DP-004 zou wel eens het speelkameraadje kunnen worden van een heleboel musici met de ziel van een componist. En éénmaal is geenmaal, we hebben hier niet te maken met een toestel dat alles en iedereen probeert te overtroeven maar keren daarentegen terug naar de essentie. Zoals de Angelsaksen het stellen: ‘less is more’. En dat is alles wat ik verwachtte van een recorder als deze. Dankjewel Tascam!