Universal Audio is een zeer gevestigde waarde inzake studiohardware. Het bedrijf werd gesticht in 1950 door Bill Putnam Sr., die met zijn expertise als audio engineer, studio-ontwerper en uitvinder veel baanbrekend werk heeft verricht als het gaat om opnametechnologie. Putnam stichtte 3 bedrijven: Universal Audio, Studio Electronics en UREI. Welbekende toestellen zijn de LA-2A en de 1176 compressor/limiters. In 1999 werd Universal Audio nieuw leven ingeblazen door Bill Jr. en James Putnam. Het fusioneerde onder meer met ‘Kind of Loud Technologies’, ook bekend, met als doel de oude UA-toestellen opnieuw te gaan bouwen en nieuwe wegen te bewandelen inzake virtuele analoge technologie, plug-ins van de oude UA-toestellen dus. Om al dat moois goed te doen werken in een computer is er behoefte aan een minimumstandaard voor de beschikbare rekenkracht en dat kan alleen maar door ‘dedicated hardware’ te gebruiken. Anders gezegd: een rekenkaart die exclusief is voorbehouden voor de bewerkingen van de geleverde software, in dit geval dus een PCIe-kaart om eigen plug-ins aan te drijven, terwijl de rest van je muziekbewerkingen nog steeds door je computer gebeurt, en dit alles met een minimum aan latency.
ALGEMEEN
De UAD-2 is een evolutie en upgrade van de UAD-1 PCI-kaarten met meer rekenkracht en rendement dankzij nieuwere hardware. De UAD-reeks bleef een standaard inbouwkaart voor de computer, maar evolueerde van PCI-structuur naar de snellere PCIe-bus met een snellere datastroom tot gevolg. Dit ook dankzij de nieuwere ‘sharc’ processoren op de kaart zelf. De UAD-2 reeks bestaat als solo (één processor met 2,5 keer de UAD-1e-kracht), duo (twee processoren met 5x UAD-1e) en quad (vier processoren met 10x UAD-1e). De softwarepakketten zijn er in verscheidene vormen. Vanaf de basis met de 7 ‘Mix Essentials’ plug-ins tot de Omni die alle 34 plug-ins standaard meelevert. Je kan dus ook een pakket ‘op maat’ samenstellen, door de basis uit te breiden. Ook hardwarematig zijn er meerdere kaartcombinaties mogelijk, ook met verschillende types en generaties.
De handleiding is elektronisch meegeleverd als pdf en dvd-instructievideo. Ook online is veel te vinden (www.uaudio.com). Verder wordt er nog een pakket met drie software/dvd-rom met extra content en installatiepakketten meegeleverd, dit is ook online beschikbaar. De UAD-2 pakketten zijn een grote meerwaarde voor wie zijn computergebaseerde home- of slaapkamerstudio wil doen klinken als een betere opnamestudio. Iedereen met een sequencer-DAW (bv. Logic, Cubase of Sonar) verkleint zo het kwaliteitsverschil met de betere systemen (bv. Pro Tools). Toch zijn de UAD-2 producten ook voorzien om te functioneren binnen zo’n HD-omgeving. Dit door een goede integratie in bv. Pro Tools, dat ook al eigen hardware gebruikt. Hiervoor werden de nodige maatregelen voorzien i.v.m. latency-compensation.
BOUW
De UAD-kaarten hebben uiteraard geen behuizing, maar er is ook een externe versie nl. de UAD-2 Solo/laptop die zich richt op notebook-gebruikers. Communicatie met de computer verloopt via een ExpressCard-aansluiting, die standaard op de meeste laptops zit.
MOGELIJKHEDEN
Je koopt niet alleen hardware maar ook, en vooral, software om erop te draaien. Elke UAD-2 kaart krijgt standaard de ‘Mix Essentials II’ bundel mee. Dit zijn zeven hoogkwalitatieve basis mixplug-ins die elk systeem sowieso al opwaarderen. De eerst hiervan heet CS-1 Channel Strip en bevat vier plug-ins. Dit zijn, wat we noemen, basisplug-ins: de EX-1 EQ/compressor, de DM-1 Delay Modulator en de RS-1 Reflection Engine. Ze staan niet op het niveau van de andere plug-ins binnen het gamma, maar bieden een zeer warm klinkende basis. De tweede die je meekrijgt is de 1176 SE, een overbekende compressor/limiter, die je bijna voor alles kan laten aanrukken. Hij is afgeleid van de 1176LN (zie onder) en redelijk CPU-vriendelijk. Dan krijg je ook de Realverb Pro, een reverbprocessor die specifiek is gericht op room-simulatie. Vooral voor grotere ruimtes klinkt hij overtuigend. Hij is uitermate eenvoudig in gebruik. Tot slot krijg je ook de Pulteq EQP-1A EQ. Het geheim van de Pultec is interne oversampling, waardoor hij zeer vet gaat klinken. Hij was aanvankelijk bedoeld voor mastering, maar je kan hem zeker gebruiken op individuele tracks. Dankzij een 32-bit floating point resolutie gaat hij nooit klinken als een filter, maar kan je lekker doorboosten. Je hoort het wel goed wanneer hij in de mix zit.
Naast dit aanbod kan je je collectie uitbreiden op maat, d.w.z. zelf individuele plug-ins kopen uit de UAD-2 kast. Ze zijn echter ook gebundeld verkrijgbaar. Met de ‘Omni’-bundel koop je ze allemaal. Naast de hierboven vermelde ‘Mix Essentials II’ collectie, vind je hierin ook nog de volgende effecten.
Compressors/ Limiters
De 1176 LN is een overbekende compressor/limiter die je bijna voor alles kan gebruiken. Hij is gekend voor zijn ‘bite’, maar voor basgitaar en kick kan hij wat dunnetjes klinken in het laag en laag-mid. Dan de Fairchild 670. Wie een hardwareversie van deze compressor bezit, heeft zuiver goud in handen. Eveneens gebruikt voor mastering maar ook zeer bruikbaar op tracks. Een zeer geslaagde ‘vacuüm-tube’-emulatie. De hardwareversie van de LA-2A is al even legendarisch. Hij is gekend voor een warme, assertieve klank en wordt veel gebruikt voor vocals, guitars, drums en bass. Hiervan afgeleid, biedt de LA-3A snellere attack- en releasekarakteristieken. De Neve 33609/33609 SE - Master bus Compressor/Limiter. Deze emulatie van de classic Britse ‘Neve 2254’ is impressionant authentiek. De tol hiervoor is een hoog CPU-verbruik. Daarom werd er nu ook een CPU-zuinige ‘SE’-versie onwikkeld. De Precision Limiter dan is een zeer accurate limiter die zelfs bij 36dB overdrive nog niet overstuurt. Hij is in elk geval zeer betrouwbaar en je kan er zeker meer mee doen dan simpelweg de pieken afromen. De Precision Multiband is een mastering-tool die compressie biedt, expander/gate over 5 banden individueel. De grafische interface is zeer toegankelijk. De Precision Buss Compressor is een dual-VCA type dynamische processor met moderne, transparante karakteristieken. Handig voor masterbuscompressie of beter nog: voor group tracks. En tot slot de VCA VU, deze compressor/limiter emuleert de dbx-160, de eerste VCA-compressor.
Equalizers
Over naar de equalizers dan. We beginnen met de Pulteq Pro, deze combineert de Pulteq MEQ-5 Midrange EQ en de EQP-1A, hierboven beschreven. Elke EQ-sectie kan apart aan- en afgezet worden om dsp te sparen. De tweede is de Cambridge EQ, een zeer uitgebreide filter, waar je alle vijf de banden in shelving-mode kan zetten. Deze analoog-geïnspireerde EQ is een flexibel high-class Zwitsers mes. De Precision EQ werkt op de basis van vier keer oversampling en is eigenlijk bedoeld als high-end mastering EQ. Hij is ook goed voor ‘brilliance-polishing’ van grouptracks zoals vocals en drums. De Neve 1073/1073 SE biedt veel sound met weinig knoppen (5). Ook omwille van dsp-verbruik is er ook alweer een zuinige SE-versie. De Neve 1081/1081 SE kwam een paar jaar na de 1073, met meer afregeling van de inmiddels befaamde klankkwaliteit. Ook een SE omwille van hetzelfde probleem. De Helios EQ: de classic ‘helios type 69’ console EQ is afgeleid van de allereerste ‘Type 69’ desk in de ‘Island Basing Street Studio’ in London. Deze desks werden gebruikt bij legendarische sessies van bv. The Beatles, Led Zeppelin, The Stones, etc…. Een extra voordeel is dat de plug-in ook bij extreem gebruik muzikaal blijft klinken.
Channelstrips
Eigenlijk krijgen we er zo slechts ééntje: de Neve 88RS. Deze biedt de EQ’s en dynamics van de befaamde Neve 88-serie, gelanceerd in 2001. Dit was een nieuw groot-formaat analoge console die al het beste van Neve in zich had. Je hebt bij de plug-in de mogelijkheid om de modulevolgorde te wijzigen.
Reverbs
Twee reverbs in het pakket. Als eerste de Dreamverb, de grote broer van de RealVerb Pro (zie boven). Je kan zelf je virtuele kamer bouwen, met keuze uit 21 ‘room shapes’ en meerdere bekledingen. Daarenboven kan je de reflectie van 3 verschillende bekledingsmaterialen mixen. Bij kleinere kamers klinkt hij beter dan de RealVerb Pro, maar ook bij medium- en grote ruimtes floreert hij. En dan de Plate 140, gebaseerd op de legendarische EMT 140 uit 1957. Hij klinkt eerder zacht, dik en vol. Zeer leuk voor backingvocals en gitaren.
Chorus/Delay
Over naar chorus/delay en daar krijgen we als eerste de Boss CE-1 Chorus. Een meer dan geslaagde emulatie van de originele Boss CE-1. Hij staat garant voor een warme analoge klank en is zeer nuttig op gitaar, bas en keyboards. De Roland SDD320 Dimension D dan, zonder twijfel één van ‘s werelds best klinkende chorus. De plug-in ziet er niet alleen identiek uit, hij klinkt er ook naar. Hij is origineel ontworpen voor subtiel chorus en ruimtelijke effecten. En tot slot de Roland RE 201 Space Echo. Het origineel hiervan stamt uit 1973. Het is een analoge tape echo, met meerdere koppen om een warm, juist afgestemd echo-effect te creëren. Vele grote namen gebruikten hem waaronder Pink Floyd en Vangelis.
Special Processing
De Precision Enhancer kHz is een gesofiticeerde tool met een simple bediening, vooral handig om opnames van slechte kwaliteit op te krikken inzake presence en mid-frequenties. Hij doet het zowel bij kleine reparaties als bij drastische ingrepen goed. De Precision De-esser geeft je de mogelijkheid op accurate wijze ongewenste medeklinkers te onderdrukken. De Precision Maximizer wil niet zozeer sound-neutraal loudness-maximizen, maar tegelijk ook kleuren met een tube-sound. De SPL Transient Designer dan, één van de enige twee plug-ins die zich op serieuze wijze bezig houdt met transients, met een unieke ‘Differential Envelope Technology’ om de dynamische respons van een track te wijzigen. Dit gebeurt op verrassend eenvoudige wijze met attack/release-regeling. Wanneer overcompressie wordt vastgesteld is het meestal al te laat. De track is al gemixed en klinkt vermoeiend en plat. Met deze plug-in worden de pieken in het audiomateriaal frisser en percussiever gemaakt, met een meer levendig resultaat. We sluiten deze categorie af met de Moog Multi-Mode Filter (SE), een waarheidsgetrouwe emulatie van de legendarische Moog ‘4-pole’ filter sound. Een selectie uit de laatste ‘Voyager’ wordt gecombineerd met de classic sounds..
Ergonomie/Bediening
Eén van de grootste troeven van deze software (plug-ins) is dat ze even logisch functioneren als de versies waarvan ze afgeleid zijn. De intuïtieve werking is gegarandeerd. Alle (virtuele) knoppen zijn logisch aanspreekbaar en je hoort (en ziet soms) duidelijk wat je doet. Het display verschilt sterk per plug-in. klassiekere modellen hebben een sobere grafische interface, terwijl eigentijdse effecten veel grafische info geven (bv. de RealVerb Pro).
KLANK
Dit is zonder twijfel de enige zinvolle reden om een UAD-2 te kopen. Je voorziet je standaard plug-inverzameling van een upgrade die tegelijk warm, analoog en soms bijna ‘vintage’ klinkt, maar toch digitaal blijft. The best of both worlds dus. Qua respons komen we ook een stap dichter bij de kwaliteitsnorm van een high-end opnamestudio. De modeling is uiterst natuurgetrouw, met een zeer juiste klankrespons t.a.v.de originele hardwareversie. Wie juist en smaakvol omspringt met dit tuig kan thuis gewoon 24-karaatsmixen maken op zijn eigen DAW.
BUDGET & CONCLUSIE
De UAD-2 Solo/laptop kost 485 euro, inclusief een voucher voor 50$ (bruto adviesprijs, exclusief btw). Toegegeven, goede hard- en software is duur, maar je krijgt doorgaans waar je voor betaalt en zelfs deze basisversie biedt een duidelijke upgrade van je DAW. Wie van plan is om zijn basis-sequencer op te waarderen krijgt hier de kans om deze min of meer te personaliseren. De degelijke hardware garandeert een zekere kwaliteitsnorm, dit in combinatie met zeer smaakvolle plug-ins levert een overtuigend geluid op!
